1

ဧဝံ မေ သုတန္တိ၊

ဧဝံ မေ သုတံ အစရှိသောသုတ်သည်။

evaṃ me sutanti,

the discourse led by 'thus have I heard'

2

ဥပါလိသုတ္တံ၊

ဥပါလိသုတ်တည်း။

upālisuttaṃ,

is Discourse on Upāli

3

တတ္ထ၊

ထိုဥပါလိသုတ်၌။

tattha,

in this discourse on Upāli

4

နာဠန္ဒာယန္တိ၊

နာဠန္ဒာယံဟူသည်ကား။

nāḷandāyanti,

in the nāḷanda' means

5

ဧဝံ နာမကေ၊

ဤသို့နာဠန္ဒဟူ၍ အမည်ရှိသော။

evaṃ nāmake,

thus named as nāḷanda

6

နဂရေ၊

မြို့၌။

nagare,

in the city

7

တံ နဂရံ၊

ထိုနာဠန္ဒမြို့ကို။

taṃ nagaraṃ,

to this nāḷanda city

8

ဂေါစရ ဂါမံ၊

ဆွမ်းခံရွာကို။

gocara gāmaṃ,

as a village for alms

9

ကတွာ၊

ပြု၍။

katvā,

having made, making

10

ပါဝါရိကမ္ဗဝနေတိ၊

ပါဝါရိကမ္ဗဝနေဟူသည်ကား။

pāvārikambavaneti,

pāvārikambavana means

11

ဒုဿပါဝါရိက သေဋ္ဌိနော၊

ပုဆိုး စုလျားကို ခြုံရုံခြင်းရှိသော သူဌေး၏။

dussapāvārika seṭṭhino,

of a richman who has a habit of wearing a clothe

12

အမ္ဗဝနေ၊

သရက် ဥယျာဉ်၌။

ambavane,

in the mango park

13

တံ ဥယျာနံ၊

ဤသရက် ဥယျာဉ်သည်။

taṃ uyyānaṃ,

this mango park

14

တဿ၊

ထိုသူဌေး၏။

tassa,

of the richman

15

ဥယျာနံ၊

ဥယျာဉ်သည်။

uyyānaṃ,

park

16

အဟောသိ ကိရ၊

ဖြစ်သတတ်။

ahosi kira,

was

17

သော၊

ထိုသူဌေးသည်။

so,

this richman

18

ဘဂဝတော၊

မြတ်စွာဘုရား၏။

bhagavato,

of the Blessed One

19

ဓမ္မဒေသနံ၊

တရားဟောတော်မူသည်ကို။

dhammadesanaṃ,

dhamma talk

20

သုတွာ၊

ကြားနာရသောကြောင့်။

sutvā,

having heard

21

ဘဂဝတိ၊

မြတ်စွာဘုရား၌။

bhagavati,

in the Blessed One

22

ပသန္နော၊

ကြည်ညိုသည်။

pasanno,

faith

23

ဟုတွာ၊

ဖြစ်၍။

hutvā,

having had

24

တသ္မိံ ဥယျောနေ၊

ထိုသရက် ဥယျာဉ်၌။

tasmiṃ uyyone,

in this mango park

25

ကုဋိ လေဏ မဏ္ဍပါဒိပဋိမဏ္ဍိတံ၊

ကုဋိ လိုဏ် မဏ္ဍပ် အစရှိသည်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော။

kuṭi leṇa maṇḍapādipaṭimaṇḍitaṃ,

decorated with dwelling place, cave and pavillion etc

26

ဘဂဝတော၊

မြတ်စွာဘုရား၏။

bhagavato,

of the Blessed One

27

အတ္ထာယ၊

အလို့ငှါ။

atthāya,

for the benefit

28

ဝိဟာရံ၊

ကျောင်းတော်ကို။

vihāraṃ,

monastery

29

ကတွာ၊

ဆောက်လုပ်၍။

katvā,

having made, making

30

နိယျာဒေသိ၊

ဆောင်နှင်းပြီ။

niyyādesi,

offered

31

သော ဝိဟာရော၊

ထိုကျောင်းသည်။

so vihāro,

this monastery

32

ဇီဝကမ္ဗဝနံ၊

ဇီဝက၏ သရက် ဥယျာဉ်ဟူ၍။

jīvakambavanaṃ,

as a mango park of Jīvaka

33

သင်္ခံ၊

ခေါ်ဝေါ်ခြင်းသို့။

saṅkhaṃ,

to be called

34

ဂတော ဝိယ၊

ရောက်သကဲ့သို့။

gato viya,

as reached

35

ပါဝါရိကမ္ဗဝနန္တေဝ၊

ပါဝါရိကသူဌေး၏ သရက်ဥယျာဉ်ဟူ၍သာလျှင်။

pāvārikambavananteva,

only as the park of the richman pāvārika

36

သင်္ခံ၊

ခေါ်ဝေါ်ခြင်းသို့။

saṅkhaṃ,

to be called

37

ဂတော၊

ရောက်၏။

gato,

reached

38

တသ္မိံ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ၊

ထိုပါဝါရိကသူဌေး၏ သရက်ဥယျာဉ်၌။

tasmiṃ pāvārikambavane,

in this park of the richman pāvārika

39

ဝိဟရတိ၊

နေတော်မူ၏။

viharati,

redides

40

ဣတိ အယံ၊

ဤသည်ကား။

iti ayaṃ,

this is

41

အတ္ထော၊

အနက်တည်း။

attho,

the meaning

42

ဒီဃတပဿီတိ၊

ဒီဃတပဿီဟူသည်ကား။

dīghatapassīti,

dīghatapassī means

43

ဒီဃတ္တာ၊

အထူးအား ဖြင့် မြင့်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။

dīghattā,

for the state of being significantly tall

44

ဧဝံ၊

ဤသို့။

evaṃ,

thus

45

လဒ္ဓနာမော၊

ဒီဃတပဿီဟူ၍ ရအပ်သော အမည်ရှိသော နိဂဏ္ဌသည်။

laddhanāmo,

a naked ascetic such named after dīghatapassī

46

ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တောတိ၊

ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တောဟူသည်ကား။

piṇḍapātapaṭikkantoti,

returning from alms' means

47

ပိဏ္ဍပါတတော၊

ဆွမ်းခံရာမှ။

piṇḍapātato,

from collecting alms

48

ပဋိက္ကန္တော၊

ဖဲခဲ့သည်ရှိသော်။

paṭikkanto,

returning

49

သာသနေ၊

သာသနာတော်၌။

sāsane,

in the dispensation

50

ပိဏ္ဍပါတောတိ ဝေါဟာရော၊

ပိဏ္ဍပါတဟူသော ခေါ်ဝေါ်ခြင်းသည်။

piṇḍapātoti vohāro,

a term piṇḍapāta

51

အတ္ထိ ဝိယ၊

ရှိသကဲ့သို့။

atthi viya,

as there is

52

ဗာဟိရာယတနေ၊

တိတ္ထိတို့၏ အယူ၌။

bāhirāyatane,

in the view of heretics

53

ပိဏ္ဍပါတောတိဝေါဟာရော၊

ဝိဏ္ဍပါတဟူသော ခေါ်ဝေါ်ခြင်းသည်။

piṇḍapātotivohāro,

a term piṇḍapāta

54

အတ္ထိ ကိံ ပန၊

ရှိပါသလော၊

atthi kiṃ pana,

is there indeed?

55

ဣတိ အယံ၊

ဤသည်ကား။

iti ayaṃ,

this is

56

ပုစ္ဆာ၊

အမေးတည်း။

pucchā,

question

57

နတ္ထိ၊

မရှိ။

natthi,

there is no

58

ဣတိ အယံ၊

ဤသည်ကား။

iti ayaṃ,

this is

59

ပရိဟာရော၊

အဖြေတည်း။

parihāro,

answer

60

ပညပေတီတိ၊

ပညပေတိဟူသည်ကား။

paññapetīti,

designates' means

61

ဒဿေတိ၊

ပြသနည်း။

dasseti,

what does it indicate?

62

ဌပေတိ၊

အချင်းချင်း မရောရှက်သောအားဖြင့် ပိုင်းခြား၍ထားသနည်း။

ṭhapeti,

how it is placed without mingling?

63

ဒဏ္ဍာနိ ပညပေတီတိ ဣဒံ၊

ဒဏ္ဍာနိပညပေတိဟူသော ဤစကားကို။

daṇḍāni paññapetīti idaṃ,

the word 'designates punishments'

64

နိဂဏ္ဌသမယေန၊

နိဂဏ္ဌတို့၏ အယူအားဖြင့်။

nigaṇṭhasamayena,

in the view of naked ascetics

65

ပုစ္ဆန္တော၊

မေးတော်မူလိုသော မြတ်စွာဘုရားသခင်သည်။

pucchanto,

the Blessed One who wants to ask

66

အာဟ၊

မိန့်တော်မူ၏။

āha,

said

67

ကာယဒဏ္ဍံ ဝစီဒဏ္ဍံ မနောဒဏ္ဍန္တိ ဧတ္ထ၊

ကာယဒဏ္ဍံ ဝစီဒဏ္ဍံ မနောဒဏ္ဍံဟူသော ဤစကား၌။

kāyadaṇḍaṃ vacīdaṇḍaṃ manodaṇḍanti ettha,

the word 'kāyadaṇḍaṃ vacīdaṇḍaṃ manodaṇḍaṃ'

68

ပုရိမဒဏ္ဍဒွယံ၊

ရှေးဖြစ်သော ကာယဒဏ္ဍ ဝစီဒဏ္ဍနှစ်ပါး အပေါင်းကို။

purimadaṇḍadvayaṃ,

the combination of the former bodily punishment (kāyadaṇḍa) and verbal purnishment (vacīdaṇḍa)

69

ထောကံ၊

အတန်ငယ်။

thokaṃ,

slightly

70

အစိတ္တကံ၊

စိတ်မရှိသည်ကို။

acittakaṃ,

being unconscious

71

ပညပေန္တိ၊

နိဂဏ္ဌတို့သည် ပညတ်ကုန်၏။

paññapenti,

naked ascetics describe

72

ကိရ၊

ဥပမာဖြင့် ထင်စွာပြဦးအံ့။

kira,

to illustrate

73

ဝါတေ၊

လေသည်။

vāte,

the wind

74

ဝါယန္တေ၊

လာသည်ရှိသော်။

vāyante,

when is blowing

75

သာခါ၊

သစ်ခက်သည်။

sākhā,

a brach of the tree

76

စလတိ၊

လှုပ်၏။

calati,

sways

77

ဥဒကံ၊

ရေသည်။

udakaṃ,

the water

78

စလတိ၊

လှုပ်၏။

calati,

shakes, moves

79

တတ္ထ၊

ထိုသစ်ခက်ရေ၌။

tattha,

in this branch and water

80

စိတ္တံ၊

စိတ်သည်။

cittaṃ,

consciousness

81

န စ အတ္ထိ၊

ရှိလည်း မရှိသကဲ့သို့။

na ca atthi,

as there is no

82

ဧဝံ တထာ၊

ထိုအတူ။

evaṃ tathā,

similarly

83

ကာယဒဏ္ဍောပိ၊

ကာယဒဏ်သည်လည်း။

kāyadaṇḍopi,

bodily punishment also

84

အစိတ္တကောဝ၊

စိတ်မရှိသည်သာလျှင်။

acittakova,

only having no consciousness

85

ဟောတိ၊

ဖြစ်၏။

hoti,

it is

86

စ၊

ဝစီဒဏ္ဍကိုဆိုဦးအံ့။

ca,

to continue about verbal punishment

87

ဝါတေ၊

လေသည်။

vāte,

the wind

88

ဝါယန္တေ၊

လာသည်ရှိသော်။

vāyante,

when is blowing

89

တာလပဏ္ဏာဒီနိ၊

ထန်းရွက် အစရှိသည်တို့သည်။

tālapaṇṇādīni,

palm leaf etc

90

သဒ္ဒံ၊

အသံကို။

saddaṃ,

sound

91

ကရောန္တိ၊

ပြုကုန်၏။

karonti,

make

92

ဥဒကာနိ၊

ရေတို့သည်။

udakāni,

the waters

93

သဒ္ဒံ၊

အသံကို။

saddaṃ,

sound

94

ကရောန္တိ၊

ပြုကုန်၏။

karonti,

make

95

တတ္ထ၊

ထိုထန်းရွက်ရေတို့၌။

tattha,

in these palm leaf and water

96

စိတ္တံ၊

စိတ်သည်။

cittaṃ,

consciousness

97

န စ အတ္ထိ ယထာ၊

ရှိလည်း မရှိသကဲ့သို့။

na ca atthi yathā,

as there is no

98

ဧဝံ တထာ၊

ထိုအတူ။

evaṃ tathā,

similarly

99

ဝစီဒဏ္ဍောပိ၊

ဝစီဒဏ်သည်၎င်း။

vacīdaṇḍopi,

in the verbal punishment too

100

အစိတ္တကောဝ၊

စိတ်မရှိသည်သာလျှင်။

acittakova,

only having no consciousness

101

ဟောတိ၊

ဖြစ်၏။

hoti,

it is

102

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

thus

103

ဣမံ ဒဏ္ဍဒွယံ၊

ဤကာယဒဏ္ဍ ဝစီဒဏ္ဍနှစ်ပါးအပေါင်းကို။

imaṃ daṇḍadvayaṃ,

to both of these bodily and verbal punishments

104

အစိတ္တကံ၊

စိတ်မှကင်း၏ဟူ၍။

acittakaṃ,

as having no consciousness

105

ပညပေန္တိ၊

နိဂဏ္ဌတို့သည် ပညတ်ကုန်၏။

paññapenti,

naked ascetics describe

106

ပန၊

မနောဒဏ္ဍကို ဆိုဦးအံ့။

pana,

to express about mental punishment

107

စိတ္တံ၊

စိတ်ကို။

cittaṃ,

consciousness

108

မနောဒဏ္ဍန္တိ၊

မနောဒဏ္ဍဟူ၍။

manodaṇḍanti,

as mental punishment

109

ပညပေန္တိ၊

နိဂဏ္ဌတို့သည် ပညတ်ကုန်၏။

paññapenti,

naked ascetics describe

110

အထ၊

ထိုအခါ၌။

atha,

then

111

ဘဂဝါ၊

မြတ်စွာဘုရားသည်။

bhagavā,

the Blessed One

112

အဿ၊

ထိုဒီဃတပဿီ အမည်ရှိသော နိဂဏ္ဌ၏။

assa,

of a naked ascetic named Dighatapassi

113

ဝစနံ၊

ပြောဆိုသော စကားကို။

vacanaṃ,

statement uttered

114

ပတိဋ္ဌာပေတုကာမော၊

တည်စေခြင်းငှါအလို ရှိသည်။

patiṭṭhāpetukāmo,

desiring to confirm

115

ဟုတွာ၊

ဖြစ်၍။

hutvā,

having

116

ကိံ ပန တပဿီတိအာဒိံ၊

ကိံ ပန တပဿီ ဤသို့အစရှိသော စကားကို။

kiṃ pana tapassītiādiṃ,

word led by what it is, Tapassi

117

အာဟ၊

မိန့်တော်မူ၏။

āha,

said

118

တတ္ထ၊

ထိုကိံ ပန တပဿီအစရှိသောစကား၌။

tattha,

in this word led by what it is, Tapassi

119

ကထာဝတ္ထုသ္မိန္တိဧတ္ထ၊

ကထာဝတ္ထုသ္မိံဟူသော ဤပါဌ်၌။

kathāvatthusmintiettha,

in the word 'in this conversation'

120

ကထာယေဝ၊

ပြောဆိုသော စကားသည်ပင်လျှင်။

kathāyeva,

only the words uttered

121

ကထာဝတ္ထု၊

ကထာဝတ္ထုမည်၏။

kathāvatthu,

is naked as conversation

122

ကထာယံ၊

စကား၌။

kathāyaṃ,

in the word

123

ပတိဋ္ဌာပေသိ၊

တည်စေတော်မူပြီ။

patiṭṭhāpesi,

let him established

124

ဣတိ အယံ၊

ဤသည်ကား။

iti ayaṃ,

this is

125

အတ္ထော၊

အနက်တည်း။

attho,

the meaning

126

ပန၊

စောဒနာ သောဓနာပုဒ်ကို ထုတ်၍ပြဦးအံ့။

pana,

to mention reproof and clarification

127

ကသ္မာ၊

အဘယ်ကြောင့်။

kasmā,

why

128

ဘဂဝါ၊

မြတ်စွာဘုရားသည်။

bhagavā,

the Blessed One

129

ဧဝံ၊

ဤသို့ နိဂဏ္ဌ၏စကားကို တည်စေခြင်းကို။

evaṃ,

the naked ascetic to confirm his statement

130

အကာသိ၊

ပြုတော်မူသနည်း။

akāsi,

did make

131

ဟိ ဝိတ္ထာရေမိ၊

ချဲ့ဦးအံ့။

hi vitthāremi,

to eleborate

132

ဘဂဝါ၊

မြတ်စွာဘုရားသည်။

bhagavā,

the Blessed One

133

ပဿတိ၊

မြင်တော်မူ၏။

passati,

sees

134

ကိံ ပဿတိ၊

အဘယ်သို့ မြင်တော်မူသနည်းဟူမူကား။

kiṃ passati,

what does the Blessed One see?

135

အယံ၊

ဤဒီဃတပဿီအမည်ရှိသော နိဂဏ္ဌသည်။

ayaṃ,

this naked ascetic named Dighatapassi

136

ဣမံ ကထံ၊

ဤငါဘုရား ပြောဆိုလိုက်သော စကားကို။

imaṃ kathaṃ,

the word uttered by the Blessed One

137

အာဒါယ၊

ဆောင်ယူ၍။

ādāya,

having brought

138

ဂန္တွာ၊

သွား၍။

gantvā,

having gone

139

အတ္တနော၊

မိမိ၏။

attano,

of his

140

သတ္ထု၊

ဆရာဖြစ်သော။

satthu,

teacher

141

မဟာနိဂဏ္ဌဿ၊

နိဂဏ္ဌကြီးအား။

mahānigaṇṭhassa,

to the elderly naked ascetic

142

အာရောစေဿတိ၊

ပြောကြားလတ္တံ့။

ārocessati,

will inform/ tell

143

တဿဉ္စ ပရိသတိ၊

ထိုနိဂဏ္ဌ၏ ပရိသတ်၌လည်း။

tassañca parisati,

also in this assembly of the naked ascetic

144

ဥပါလိဂဟပတိ၊

ဥပါလိအမည်ရှိသော သူကြွယ်သည်။

upāligahapati,

a householder named Upāli

145

နိသန္နော၊

ထိုင်နေလျက်ရှိ၏။

nisanno,

is sitting

146

သော၊

ထိုဥပါလိသူကြွယ်သည်။

so,

the householder named Upāli

147

ဣမံ ကထံ၊

ဤငါဘုရား ပြောဆိုလိုက်သော စကားကို။

imaṃ kathaṃ,

the word uttered by the Blessed One

148

သုတွာ၊

ကြားနာရ၍။

sutvā,

having heard

149

မမ၊

ငါဘုရားအား။

mama,

on me

150

ဝါဒံ၊

အပြစ်ကို။

vādaṃ,

blame

151

အာရောပေတုံ၊

တင်ခြင်းငှါ။

āropetuṃ,

to put, to place

152

အာဂမိဿတိ၊

ငါဘုရား၏ အထံသို့ လာလတ္တံ့။

āgamissati,

will come to the presense of the Blessed One

153

တဿ၊

ထိုဥပါလိသူကြွယ်အား။

tassa,

to the householder named Upāli

154

အဟံ၊

ငါဘုရားသည်။

ahaṃ,

I, the Blessed One

155

ဓမ္မံ၊

တရားကို။

dhammaṃ,

the Dhamma

156

ဒေသိဿာမိ၊

ဟောရအံ့။

desissāmi,

might have chance to preach

157

သော၊

ထိုဥပါတိသူကြွယ်သည်။

so,

the householder named Upāli

158

တိက္ခတ္တုံ၊

သုံးကြိမ်။

tikkhattuṃ,

for three times

159

သရဏံ၊

သရဏဂုံ ဆောက်တည်ခြင်းသို့။

saraṇaṃ,

to the estblishment in taking refuge

160

ဂမိဿတိ၊

ရောက်လတ္တံ့။

gamissati,

will come

161

အထ၊

ထိုသရဏဂုံ ဆောက်တည်ခြင်းသို့ ရောက်သောအခါ၌။

atha,

then or having established in taking refuge

162

အဿ၊

ထိုဥပါလိသူကြွယ်အား။

assa,

to or for the householder named Upāli

163

စတ္တာရိ၊

လေးပါးကုန်သော။

cattāri,

four

164

သစ္စာနိ၊

သစ္စာတို့ကို။

saccāni,

noble truths

165

ပကာသိဿာမိ၊

ပြတော်မူအံ့။

pakāsissāmi,

I will explain

166

သော၊

ထိုဥပါလိ သူကြွယ်သည်။

so,

the householder named Upāli

167

သစ္စပကာသနာဝသာနေ၊

သစ္စာကိုပြသည်၏ အဆုံး၌။

saccapakāsanāvasāne,

at the end of explanation about the four noble truths

168

သောတာပတ္တိဖလေ၊

သောတာပတ္တိဖိုလ်၌။

sotāpattiphale,

in the Fruition of Stream-enterer

169

ပတိဋ္ဌဟိဿတိ၊

တည်လတ္တံ့။

patiṭṭhahissati,

will remain or will be established

170

ဟိ သစ္စံ၊

မှန်၏။

hi saccaṃ,

it is true or Indeed

171

ပရေသံ၊

သူတပါးတို့အား။

paresaṃ,

(for) others

172

သင်္ဂဟတ္ထမေဝ၊

သင်္ဂြိုဟ် ခြီးမြှင့်ခြင်းငှါသာလျှင်။

saṅgahatthameva,

only for the purpose of uplifting

173

မယာ၊

ငါဘုရားသည်။

mayā,

by me

174

ပါရမိယော၊

ပါရမီတို့ကို။

pāramiyo,

perfections

175

ပူရိတာ၊

ဖြည့်ဆည်းဘူးအပ်ကုန်၏။

pūritā,

had been fulfilled

176

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

thus

177

ပဿတိ၊

မြင်၏။

passati,

sees

178

ဣမံ အတ္ထံ၊

ဤသို့ သော အနက်ကို။

imaṃ atthaṃ,

this meaning

179

ပဿန္တော၊

မြင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည်။

passanto,

the Blessed One who sees

180

ဧဝံ၊

ဤသို့ ကိံ ပန တပဿီ ဟူသောစကားဖြင့် နိဂဏ္ဌ၏ စကားကို တည်စေခြင်းကို။

evaṃ,

thus in this way of confirming the naked ascetic on his statement by the word what it is, Tapassi

181

အကာသိ၊

ပြုတော်မူ၏။

akāsi,

made

182

ကမ္မာနိ ပညပေသီတိ ဣဒံ၊

ကမ္မာနိ ပညပေသိဟူသော ဤစကားကို။

kammāni paññapesīti idaṃ,

the word 'describes actions'

183

နိဂဏ္ဌော၊

ဒီဃတပဿီအမည်ရှိသော နိဂဏ္ဌသည်။

nigaṇṭho,

the naked ascetic named Dighatapassi

184

ဗုဒ္ဓသမယေန၊

ဘုရား၏ အယူဖြင့်။

buddhasamayena,

in the view of the Blessed One

185

ပုစ္ဆန္တော၊

မေးလိုရကား။

pucchanto,

desiring to ask

186

အာဟ၊

ဆို၏။

āha,

said

187

ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ မနောကမ္မန္တိ ဧတ္ထ၊

ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ မနောကမ္မံဟူသော ဤပါဌ်၌။

kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammanti ettha,

in the word bodily action, verbal action and mental action

188

ကာယဒွါရေ၊

ကာယဒွါရ၌။

kāyadvāre,

in the body door

189

အာဒါန ဂဟဏ ပုဉ္စန စောပနပ္ပတ္တာ၊

ယူခြင်း ကိုင်ခြင်း ပွတ်သတ်ခြင်း လှုပ်ရှားခြင်းသို့ ရောက်ကုန်သော။

ādāna gahaṇa puñcana copanappattā,

that which reach to stage of taking, holding, rubbing, and touching

190

အဋ္ဌကာမာဝစရကုသလစေတနာ စ၊

ရှစ်ခုသော ကာမာဝစရနှင့် ယှဉ်သော စေတနာတို့လည်းကောင်း။

aṭṭhakāmāvacarakusalacetanā ca,

volitions that associate with eight wholesome sense sphere consciousnesses

191

ဒွါဒသာ ကုသလ စေတနာ စ၊

တဆဲ့နှစ်ပါးသော အကုသိုလ်စိတ်တို့နှင့်ယှဉ်သော စေတနာတို့နှင့် လည်းကောင်း။

dvādasā kusala cetanā ca,

and voltions that associate with twelve unwholesome consciousnesses

192

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

thus

193

ဝီသတိ စေတနာ၊

နှစ်ဆယ်သော စေတနာတို့သည်။

vīsati cetanā,

twenty volitions

194

ကာယကမ္မံ နာမ၊

ကာယကံမည်၏။

kāyakammaṃ nāma,

are called bodily action

195

ကာယဒွါရေ၊

ကာယဒွါရ၌။

kāyadvāre,

in the body door

196

အာဒါနာဒီနိ၊

ယူခြင်းအစရှိသည်တို့ကို။

ādānādīni,

to the stage of taking etc.,

197

အပ္ပတွာ၊

မရောက်မူ၍။

appatvā,

not yet having reached

198

ဝစီဒွါရေ၊

ဝစီဒွါရ၌။

vacīdvāre,

in the verbal door

199

ဝစနဘေဒံ၊

နှုတ်မြွက်ခြင်းသို့။

vacanabhedaṃ,

to the stage of breaking into speech

200

ပါပယမာနာ၊

ရောက်စေကုန်သည်။

pāpayamānā,

reaching

201

ဟုတွာ၊

ဖြစ်ကုန်၍။

hutvā,

having been

202

ဥပ္ပန္နာ၊

ဖြစ်ကုန်သော။

uppannā,

that which happen

203

တာယေဝ ဝီသတိ စေတနာ၊

ထိုနှစ်ဆယ်သော စေတနာတို့သည်ပင်လျှင်။

tāyeva vīsati cetanā,

only these twenty volitions

204

ဝစီကမ္မံ နာမ၊

ဝစီကံမည်၏။

vacīkammaṃ nāma,

are called verbal action

205

ဥဘယဒွါရေ၊

နှစ်ပါးစုံသော ကာယ ဒွါရဝစီဒွါရ၌။

ubhayadvāre,

in both bodily and verbal doors

206

စောပနံ၊

လှုပ်ရှားခြင်းသို့။

copanaṃ,

to the stage of moving

207

အပ္ပတွာ၊

မရောက်မူ၍။

appatvā,

not yet having reached

208

မနောဒွါရေ၊

မနောဒွါရ၌။

manodvāre,

in the mental door, in the mind door

209

ဥပ္ပန္နာ၊

ဖြစ်ကုန်သော။

uppannā,

that which happen

210

ဧကုနတိံသ ကုသလာကုသလ စေတနာ၊

တခုယုတ် သုံးဆယ်သော လောကီကုသိုလ် အကုသိုလ် စေတနာတို့သည်။

ekunatiṃsa kusalākusala cetanā,

twenty nine volitions of wholesome and unwholesome

211

မနောကမ္မံ နာမ၊

မနောကံမည်၏။

manokammaṃ nāma,

are called mental action

212

အပိ စ အပရော၊

နည်းတပါးကို။

api ca aparo,

the other method

213

မယာ၊

ငါအဋ္ဌကထာ ဆရာသည်။

mayā,

by me, the commentator

214

ဝုစ္စတေ၊

ဆိုဦးအံ့။

vuccate,

should be said

215

သင်္ခေပတော၊

အကျဉ်းအားဖြင့်။

saṅkhepato,

in brief

216

တိဝိဓံ၊

သုံးပါးအပြားရှိသော။

tividhaṃ,

three kinds of

217

ကာယဒုစ္စရိကံ၊

ကာယဒုစရိုက်ဟု ဆိုအပ်သော အကုသိုလ် စိတ္တုပ္ပါဒ်သည်။

kāyaduccarikaṃ,

unwholesome mental states designated as bodily immoral action

218

ကာယကမ္မံ နာမ၊

ကာယကံမည်၏။

kāyakammaṃ nāma,

are called bodily action

219

စတုဗ္ဗိဓံ၊

လေးပါးအပြားရှိသော။

catubbidhaṃ,

four kinds of

220

ဝစီဒုစ္စရိတံ၊

ဝစီဒုစရိုက်ဟုဆိုအပ်သော အကုသိုလ်စိတ္တပ္ပါဒ်သည်။

vacīduccaritaṃ,

unwholesome mental states designated as verbal immoral action

221

ဝစီကမ္မံ နာမ၊

ဝစီကံမည်၏။

vacīkammaṃ nāma,

is called verbal action

222

တိဝိဓံ၊

သုံးပါးအပြားရှိသော။

tividhaṃ,

three kinds of

223

မနောဒုစ္စရိတံ၊

မနောဒုစရိုက်ဟု ဆိုအပ်သော အကုသိုလ်စိတ္တုပ္ပါဒ်သည်။

manoduccaritaṃ,

unwholesome mental states designated as mental immoral action

224

မနောကမ္မံ နာမ၊

မနောကံမည်၏။

manokammaṃ nāma,

are called mental action

225

စ၊

ဆက်၍ဆိုဦးအံ့၊

ca,

to continue

226

ဣမသ္မိံ သုတ္တေ၊

ဤဥပါလိသုတ်၌။

imasmiṃ sutte,

in this discourse on Upāli

227

ကမ္မံ၊

ကာယကံအစရှိသော ကံသည်။

kammaṃ,

action led by bodily action

228

ဓုရံ၊

အကြီးအမှူးတည်း။

dhuraṃ,

is the leader

229

အနန္တရသုတ္တေ၊

လာလတ္တံသော အခြားမဲ့ဖြစ်သော ကုက္ကုဝေတိကသုတ်၌။

anantarasutte,

in the next discourse named Kukkuravetika

230

စတ္တာရိမာနိ ပုဏ္ဏကမ္မာနိ မယာသယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနီတိ၊

စတ္တာရိမာနိ ပုဏ္ဏကမ္မာနိ မယာသယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိဟူ၍။

cattārimāni puṇṇakammāni mayāsayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditānīti,

as these four meritorious actions that had been realizied by myself

231

ဧဝံ၊

ဤသို့။

evaṃ,

thus

232

အာဂတေပိ၊

ကမ္မာနိဟူ၍ အမည်အားဖြင့်ပင် လာသော်လည်း။

āgatepi,

even though it appears in the name of actions

233

စေတနာ၊

စေတနာသည်။

cetanā,

volition

234

ဓုရံ၊

အကြီးအမှူးတည်း။

dhuraṃ,

is the leader

235

ယတ္ထ ကတ္ထစိ၊

အမှတ်မရှိသော ဒွါရ၌။

yattha katthaci,

in whatsoever door

236

ပဝတ္တာ၊

ဖြစ်သော။

pavattā,

happening

237

စေတနာ၊

စေတနာသည်။

cetanā,

volition

238

ကဏှံ ကဏှ ဝိပါကန္တိအာဓိဘေဒံ၊

ကဏှံကဏှဝိပါကံ ဤသို့အစရှိသော အပြားကို။

kaṇhaṃ kaṇha vipākantiādhibhedaṃ,

different kinds of dark and dark effect etc.,

239

လဘတိ၊

ရ၏။

labhati,

gets

240

အဿ၊

ထိုကဏှံ ကဏှဝိပါကံ အစရှိသောပါဌ်၏။

assa,

of the sentence led by dark and dark effect

241

နိဒ္ဒေသဝါရေ စ၊

နိဒ္ဒေသဝါရ၌လည်း။

niddesavāre ca,

also in the detailed description section

242

သဗျာပဇ္ဇံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခါရောတီတိအာဒိနာ၊

သဗျာပဇ္ဇံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခါရော ဤသို့ အစရှိသော။

sabyāpajjaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkhārotītiādinā,

thus begins with 'making bodily action of painful experience'

243

နယေန၊

နည်းဖြင့်။

nayena,

with method

244

သာ စေတနာ၊

ထိုစေတနာကို။

sā cetanā,

the volition

245

ဝုတ္တာဝ၊

ဟောတော်မူအပ်သည်သာလျှင်တည်း။

vuttāva,

has only been designated

246

ပန၊

စေတနာ၏ သုံးပါးအပြားရှိသည်ကို ဆိုဦးအံ့၊

pana,

to mention that there are three kinds of volition

247

ကာယဒွါရေ၊

ကာယဒွါရ၌။

kāyadvāre,

in the body door

248

ပဝတ္တာ၊

ဖြစ်သော စေတနာကို။

pavattā,

volition that happens

249

ဣဓ၊

ဤဥပါလိသုတ်၌။

idha,

in this discourse on Upāli

250

ကာယကမ္မန္တိ၊

ကာယကံဟူ၍။

kāyakammanti,

as bodily action

251

အဓိပ္ပေတံ၊

အလိုရှိအပ်၏။

adhippetaṃ,

should be desired

252

ဝစီဒွါရေ၊

ဝစီဒွါရ၌။

vacīdvāre,

in the verbal door

253

ပဝတ္တာ၊

ဖြစ်သောစေတနာကို။

pavattā,

volition that happens

254

ဝစီကမ္မန္တိ၊

ဝစီကံဟူ၍။

vacīkammanti,

as verbal action

255

အဓိပ္ပေတံ၊

အလိုရှိအပ်၏။

adhippetaṃ,

should be desired

256

မနောဒွါရေ၊

မနောဒွါရ၌။

manodvāre,

in the mental door, in the mind door

257

ပဝတ္တာ၊

ဖြစ်သော စေတနာကို။

pavattā,

volition that happens

258

မနောကမ္မန္တိ၊

မနောကံဟူ၍။

manokammanti,

as mental action

259

အဓိပ္ပေတံ၊

အလိုရှိအပ်၏။

adhippetaṃ,

should be desired

260

တေန၊

ထိုကြောင့်။

tena,

therefore

261

ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ကမ္မံဓုရံ အနန္တရသုတ္တေ စေတနာတိ၊

ဣမသ္မိံသုတ္တေကမ္မံဓုရံ အနန္တရသုတ္တေစေတနာဟူ၍။

imasmiṃ sutte kammaṃdhuraṃ anantarasutte cetanāti,

action as the leader in this discourse and volition as the leader in the next one

262

မယာ၊

ငါအဋ္ဌကထာ ဆရာသည်။

mayā,

by me, the commentator

263

ဝုတ္တံ၊

မိန့်အပ်၏။

vuttaṃ,

is said

264

ဟိ သစ္စံ၊

မှန်၏။

hi saccaṃ,

it is indeed

265

ဘဂဝါ၊

မြတ်စွာဘုရားသည်။

bhagavā,

the Blessed One

266

ကမ္မမ္ပိ၊

ကာယဒုစရိုက် အစရှိသော ကံကိုလည်း။

kammampi,

also action led by bodily action

267

ကမ္မန္တိ၊

ကံဟူ၍။

kammanti,

as action

268

ပညပေသိ၊

ပညတ်တော်မူ၏။

paññapesi,

designates

269

ယထာ ကိံ၊

အဘယ်ကဲ့သို့နည်းဟူမူကား။

yathā kiṃ,

for instence

270

ဣမသ္မိံယေဝ သုတ္တေ၊

ဤဥပါလိသုတ်၌ပင်လျှင်။

imasmiṃyeva sutte,

even in this discourse on Upāli

271

စေတနံပိ၊

စေတနာကိုလည်း။

cetanaṃpi,

volition also

272

ကမ္မန္တိ၊

ကံဟူ၍။

kammanti,

as action

273

ပညပေတိ ယထာ၊

ပညတ်သကဲ့သို့တည်း။

paññapeti yathā,

just as designated

274

မယာ၊

ငါသည်။

mayā,

by me

275

ဝုတ္တဿ၊

ဆိုအပ်သောစကား၏။

vuttassa,

of the word that had been uttered

276

သာဓကံ၊

သက်သေဖြစ်သော။

sādhakaṃ,

evidential

277

ယထာ ကိံ ဝစနံ၊

အဘယ်သို့သော စကားကို။

yathā kiṃ vacanaṃ,

which word

278

ဘဂဝါ၊

မြတ်စွာဘုရားသည်။

bhagavā,

the Blessed One

279

အာဟ၊

ဟောတော်မူသနည်း။

āha,

said

280

စေတနာဟံ ဘိက္ခဝေ ကမ္မန္တိဝဒါမိ စေတယိတွာ ကမ္မံ ကရောတီတိ၊

စေတနာဟံ ဘိက္ခဝေ ကမ္မန္တိဝဒါမိ စေတယိတွာ ကမ္မံ ကရောတိဟူ၍။

cetanāhaṃ bhikkhave kammantivadāmi cetayitvā kammaṃ karotīti,

as 'I said that volition is action, having orientated with volition, (people) make action'

281

အာဟ၊

ဟောတော်မူ၏။

āha,

said

282

ဘိက္ခဝေ၊

ရဟန်းတို့။

bhikkhave,

Monks,

283

အဟံ၊

ငါဘုရားသည်။

ahaṃ,

I, the Blessed One

284

စေတနံ၊

စေနာကို။

cetanaṃ,

volition

285

ကမ္မန္တိ၊

ကံဟူ၍။

kammanti,

as action

286

ဝဒါမိ၊

ဟောတော်မူ၏။

vadāmi,

said

287

စေတယိတွာ၊

စေ့ဆော်၍။

cetayitvā,

having orientated with volition

288

ကမ္မံ၊

ကာယကံ ဝစီကံ မနောကံကို။

kammaṃ,

bodily, verbal and mental action

289

ကရောတိ၊

ပြု၏။

karoti,

makes

290

ပန၊

စောဒနာ သောဓနာပုဒ်ကို ပြဦးအံ့။

pana,

to reveal criticism and clarification

291

ကသ္မာ၊

အဘယ့်ကြောင့်။

kasmā,

why

292

စေတနာ၊

စေတနာစေတသိက်ကို။

cetanā,

volition, a mental concomittant

293

ကမ္မန္တိ၊

ကံဟူ၍။

kammanti,

as action

294

ဝုတ္တာ၊

ဟောတော်မူအပ်လေသနည်း။

vuttā,

should be said?

295

ဣတိ အယံ၊

ဤသည်ကား။

iti ayaṃ,

it is

296

ပုစ္ဆာ၊

အမေးတည်း။

pucchā,

question

297

ကမ္မဿ၊

ကာယကံ ဝစီကံ မနောကံ၏။

kammassa,

of bodily, verbal and mental action

298

စေတနာမူလကတ္တာ၊

စေတနာလျှင် အကြောင်းရင်း ရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။

cetanāmūlakattā,

it is because having volition only as root cause

299

ကမ္မန္တိ၊

ကံဟူ၍။

kammanti,

as action

300

ဝုတ္တာ၊

ဟောတော်မူအပ်၏။

vuttā,

should be said

301

စ၊

ဆက်၍ဆိုဦးအံ့၊

ca,

to continue

302

ဧတ္ထ၊

ဤသုံးပါးသောကံတို့တွင်။

ettha,

among these three actions

303

အကုသလံ၊

အကုသိုလ်၏ အရာသို့။

akusalaṃ,

to unwholesome stage

304

ပတွာ၊

ရောက်၍။

patvā,

having reached

305

ကာယကမ္မံ၊

ကာယကံသည်လည်းကောင်း။

kāyakammaṃ,

both bodily action

306

ဝစီကမ္မံ၊

ဝစီကံသည်လည်းကောင်း။

vacīkammaṃ,

and verbal action

307

မဟန္တံ၊

ကြီး၏။

mahantaṃ,

becomes grave, heavy

308

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

thus

309

ဝဒန္တော၊

ပြောဆိုသောသူသည်။

vadanto,

one who says

310

န ကိလမတိ၊

မပင်ပန်း။

na kilamati,

is not fatigued

311

ကုသလံ၊

ကုသိုလ်၏ အရာသို့။

kusalaṃ,

to wholesome stage

312

ပတွာ၊

ရောက်၍။

patvā,

having reached

313

မနောကမ္မံ၊

မနောကံကို။

manokammaṃ,

mental action

314

မဟန္တန္တိ၊

ကြီး၏ဟူ၍။

mahantanti,

thus becomes grave, heavy

315

ဝဒန္တော၊

ပြောဆိုသောသူသည်။

vadanto,

one who says

316

န ကိလမတိ၊

မပင်ပန်း။

na kilamati,

is not fatigued

317

တထာ တံ ဝစနံ၊

ထိုစကားသည်။

tathā taṃ vacanaṃ,

this word

318

ဟိ သစ္စံ၊

မှန်၏။

hi saccaṃ,

is true

319

မာတုဃာတာဒီနိ၊

မာတုဃာတကအစရှိကုန်သော။

mātughātādīni,

matricide etc.,

320

စတ္တာရိ၊

လေးပါးကုန်သော။

cattāri,

four kinds of

321

ကမ္မာနိ၊

ကံတို့ကို။

kammāni,

to actions

322

ကာယေနေဝ၊

ကိုယ်ဖြင့်သာလျှင်။

kāyeneva,

only by/through body

323

ဥပက္ကမိတွာ၊

လုံ့လပြု၍။

upakkamitvā,

having attempted

324

ကာယေနေဝ၊

ကိုယ်ဖြင့်သာလျှင်။

kāyeneva,

only by/through body

325

ကရောတိ၊

ပြု၏။

karoti,

makes

326

နိရယေ၊

ငရဲ၌။

niraye,

in the hell

327

ကပ္ပဋ္ဌိကသံဃဘေဒကမ္မံ၊

ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်စေတတ်သော သံဃဘေဒကံကို။

kappaṭṭhikasaṃghabhedakammaṃ,

action of schism in the Samgha which makes one remain there for the whole aeon

328

ဝစီဒွါရေန၊

ဝစီဒွါရဖြင့်။

vacīdvārena,

by/through verbal door

329

ကရောတိ၊

ပြု၏။

karoti,

makes

330

ဧဝံ၊

ဤသို့။

evaṃ,

thus

331

အကုသလံ၊

အကုသိုလ်၏အရာသို့။

akusalaṃ,

to unwholesome stage

332

ပတွာ၊

ရောက်၍။

patvā,

having reached

333

ကာယကမ္မံ၊

ကာယကံကိုလည်းကောင်း။

kāyakammaṃ,

both bodily action

334

ဝစီကမ္မံ၊

ဝစီကံကိုလည်း ကောင်း။

vacīkammaṃ,

and verbal action

335

မဟန္တန္တိ၊

ကြီး၏ဟူ၍။

mahantanti,

thus becomes grave/ heavy

336

ဝဒန္တော၊

ပြောဆိုသောသူသည်။

vadanto,

one who says

337

န ကိလမတိ နာမ၊

မပင်ပန်းသည်မည်၏။

na kilamati nāma,

is regarded as having no fatigue

338

ပန၊

အကုသိုလ်ကံမှတပါး ကုသိုလ်ကံကိုဆိုဦးအံ့။

pana,

apart from unwholesome action, will explain about wholesome action

339

ဧကာ၊

တခုသော။

ekā,

one

340

ဈာန စေတနာ၊

အာဒိကမ္မိကဈာန်နှင့်ယှဉ်သော စေတနာသည်။

jhāna cetanā,

volition that associates with firstly attained absorption

341

စတုရာသီတိကပ္ပသဟဿာနိ၊

ကမ္ဘာ ရှစ်သောင်း လေးထောင်တို့ပတ်လုံး။

caturāsītikappasahassāni,

for eighty-four thousand aeons

342

သဂ္ဂသမ္ပတ္တိံ၊

ဗြဟ္မပြည်၌ဖြစ်သော စည်းစိမ် ချမ်းသာကို။

saggasampattiṃ,

heavenly bliss in the Brahma abode

343

အာဝဟတိ၊

ရွက်ဆောင်နိုင်၏။

āvahati,

can bring about

344

ဧကာ၊

တခုသော။

ekā,

one

345

မဂ္ဂစေတနာ၊

မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးနှင့် ယှဉ်သော စေတနာသည်။

maggacetanā,

volitoin that associates with eightfold noble path

346

သဗ္ဗာကုသလံ၊

အလုံးစုံသော အကုသိုလ်ကို။

sabbākusalaṃ,

all unwholesome states

347

သမုဂ္ဃဋေတွာ၊

အကြွင်းမဲ့ ဖျက်ဆီး၍။

samugghaṭetvā,

having totally eradicated

348

အရဟတ္တံ၊

အရဟတ္တဖိုလ်ကို။

arahattaṃ,

noble fruition of Arahant

349

ဂဏှပေတိ၊

ယူစေနိုင်၏။

gaṇhapeti,

enables to take

350

ဧဝံ၊

ဤသို့။

evaṃ,

thus

351

ကုသလံ၊

ကုသိုလ်၏ အရာသို့။

kusalaṃ,

to the wholesome stage

352

ပတွာ၊

ရောက်၍။

patvā,

having reached

353

မနောကမ္မံ၊

မနောကံသည်။

manokammaṃ,

mental action

354

မဟန္တံ၊

ကြီး၏။

mahantaṃ,

becomes heavy

355

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

thus

356

ဝဒန္တော၊

ပြောဆိုသောသူသည်။

vadanto,

one who says

357

န ကိလမတိ နာမ၊

မပင်ပန်းသည်မည်၏။

na kilamati nāma,

is regarded as having no fatigue

358

ပန၊

အထူးကိုဆိုဦးအံ့။

pana,

to indicate a different thing

359

ဣမသ္မိံ ဌာနေ၊

ဤအရာ၌။

imasmiṃ ṭhāne,

in this case

360

အကုသလံ၊

အကုသိုလ်၏ အရာသို့။

akusalaṃ,

to the unwholesome stage

361

ပတွာ၊

ရောက်၍။

patvā,

having reached

362

မနောကမ္မံ၊

မနောကံကို။

manokammaṃ,

mental action

363

မဟာသာဝဇ္ဇံ၊

ကြီးစွာသော အပြစ်ရှိ၏ဟူ၍။

mahāsāvajjaṃ,

as having grave/ heavy sin

364

ဝဒမာနော၊

မနောကမ္မံ မဟာသာဝဇ္ဇတရံ ပညပေတိဟူ၍ ဆိုတော်မူသော၊

vadamāno,

one who says that mental action is designated as sin of more grave/ heavier sin

365

ဘဂဝါ၊

မြတ်စွာဘုရားသည်။

bhagavā,

the Blessed One

366

နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ၊

နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကို။

niyatamicchādiṭṭhiṃ,

to fixed wrong view

367

သန္ဓာယ၊

ရည်၍။

sandhāya,

refering

368

ဝဒတိ၊

ဆိုတော်မူ၏။

vadati,

says

369

တေနေဝ၊

ထိုကြောင့်သာလျှင်။

teneva,

for this reason only

370

နာဟံ ဘိက္ခဝေ အညံ ဧကဓမ္မမ္ပိ သမနုပဿာမိ၊ ဧဝံ မဟာသာဝဇ္ဇံ ယထယိဒံ ဘိက္ခဝေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ပရမာနိ ဘိက္ခဝေ ဝဇ္ဇာနီတိ၊

နာဟံဘိက္ခဝေ အညံ ဧကဓမ္မမ္ပိ သမနုပဿာမိ၊ ဧဝံ မဟာသာဝဇ္ဇံ၊ ယထာယိဒံ ဘိက္ခဝေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ မိစ္ဆဒိဋ္ဌိ ပရမာနိ ဘိက္ခဝေ ဝဇ္ဇာနိဟူ၍။

nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi, evaṃ mahāsāvajjaṃ yathayidaṃ bhikkhave micchādiṭṭhi, micchādiṭṭhi paramāni bhikkhave vajjānīti,

that 'I, monks, do not see any other dhamma as greatly sinful as wrong view. sins, monks, has the highest limit in wrong view.

371

အာဟ၊

ဟောတော်မူ၏။

āha,

said

372

ဝဇ္ဇာနိ၊

အပြစ် ဒေါသတို့သည်။

vajjāni,

sins/ faults

373

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပရမာနိ၊

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိလျှင် အပိုင်းအခြား ရှိကုန်၏။

micchādiṭṭhiparamāni,

has the highest limit in wrong view

374

ဘိက္ခဝေ၊

ရဟန်းတို့။

bhikkhave,

Monks,

375

ဣဒံ အယံ မိစ္ဆဒိဋ္ဌိ၊

ဤမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသည်။

idaṃ ayaṃ micchadiṭṭhi,

this wrong view

376

မဟာသာဝဇ္ဇာ ယထာ၊

ကြီးသော အပြစ်ဒေါသရှိသကဲ့သို့။

mahāsāvajjā yathā,

as having greatly sinful

377

ဧဝံတထာ၊

ဤအတူ။

evaṃtathā,

similarly

378

ဘိက္ခဝေ၊

ရဟန်းတို့။

bhikkhave,

Monks,

379

မဟာသာဝဇ္ဇံ၊

ကြီးသောအပြစ်ရှိသော။

mahāsāvajjaṃ,

which is greatly sinful

380

အညံ၊

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိမှ တပါးသော။

aññaṃ,

apart from wrong view

381

ဧကဓမ္မမ္ပိ၊

တခုသောတရားကိုမျှလည်း။

ekadhammampi,

even any other dhamma

382

အဟံ၊

ငါဘုရားသည်။

ahaṃ,

I, the Blessed One

383

န သမနုပဿာမိ၊

မြင်တော်မမူ။

na samanupassāmi,

does not see

384

ဣဒါနိ၊

ယခုအခါ၌။

idāni,

now

385

နိဂဏ္ဌေပိ၊

နိဂဏ္ဌတက္ကထွန်းသည်လည်း။

nigaṇṭhepi,

the naked ascetic also

386

တထာဂတေန၊

မြတ်စွာဘုရားသည်။

tathāgatena,

by the Buddha

387

ဂတမဂ္ဂံ၊

သွားတော်မူအပ်သော ခရီးကို။

gatamaggaṃ,

path taken

388

ပဋိပဇ္ဇန္တော၊

သွားလိုသည်။

paṭipajjanto,

desiring to go

389

ဟုတွာ၊

ဖြစ်၍။

hutvā,

having been

390

ကိဉ္စိ၊

တစုံတခုသော။

kiñci,

some

391

အတ္ထနိဗ္ဗတ္တိံ၊

အကျိုး၏ဖြစ်ခြင်းကို။

atthanibbattiṃ,

happening of benefit

392

အပဿန္တေသိ၊

မမြင်သော်လည်း။

apassantesi,

even though does not see

393

ကိံ ပနာဝုသော ဂေါတမာတိအာဒိံ၊

ကိံပနာဝုသော ဂေါတမ ဤသို့အစရှိသောစကားကို။

kiṃ panāvuso gotamātiādiṃ,

the word led by 'what is, Friend Gotama'

394

အာဟ၊

နိဂဏ္ဌကဆို၏။

āha,

the naked ascetic said

395

ဗာလကိရိယာတိ၊

ဗာလကိရိယာဟူသည်ကား။

bālakiriyāti,

bālakiriyā means

396

ဥပါလိဿ၊

ဥပါလိဒါယကာ၏။

upālissa,

of the householder named Upāli

397

ဗာလက လောဏကာရ ဂါမော နာမ၊

ဗာလက လောဏကာရမည်သော ရွာမည်သည်။

bālaka loṇakāra gāmo nāma,

a village named bālaka loṇakāraka

398

အတ္ထိ ကိရ၊

ရှိသတတ်။

atthi kira,

there was

399

တတော၊

ထိုဗာလကလောဏကာရရွာမှ။

tato,

from the village named bālaka loṇakāra

400

အာယံ၊

အခွန်အတုတ်ကို။

āyaṃ,

tax

401

ဂဟေတွာ၊

ယူခဲ့၍။

gahetvā,

having brought

402

မနုဿာ၊

လူတို့သည်။

manussā,

people

403

အာဂတာ၊

ပြန်လာကုန်၏။

āgatā,

returned

404

သော၊

ထိုဥပါလိဒါယကာသည်။

so,

the householder named Upāli

405

ဧထ၊

လာကြကုန်။

etha,

come

406

ဘဏေ၊

အချင်းတို့။

bhaṇe,

friends

407

အမှာကံ၊

ငါတို့၏။

amhākaṃ,

our

408

သတ္ထာရံ၊

ဆရာဖြစ်သော။

satthāraṃ,

teacher

409

မဟာနိဂဏ္ဌံ၊

မြတ်သော နိဂဏ္ဌကို။

mahānigaṇṭhaṃ,

to the elder naked ascetic

410

ပဿိဿာမ၊

ဖူးမြင်ကြကုန်ဦးအံ့။

passissāma,

pay obeisence

411

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

thus

412

ဝတွာ၊

ဆို၍။

vatvā,

having said

413

တာယ ပရိသာယ၊

ထိုပရိသတ်သည်။

tāya parisāya,

by this audience

414

ပရိဝုတော၊

ခြံရံအပ်သည်ဖြစ်၍။

parivuto,

having surrounded

415

တတ္ထ၊

ထိုနိဂဏ္ဌ၏ အထံသို့။

tattha,

to the presence of the naked ascetic

416

အဂမာသိ၊

သွားလေ၏။

agamāsi,

went

417

တံ၊

ထိုသို့သွားသည်ကို။

taṃ,

this going

418

သန္ဓာယ၊

ရည်၍။

sandhāya,

refering

419

ဗာလကိရိယာ ပရိသာယာတိ၊

ဗာလကိရိယာပရိသာယဟူ၍။

bālakiriyā parisāyāti,

as bālakiriyā parisāyā

420

ဝုတ္တံ၊

ဟောတော်မူအပ်၏။

vuttaṃ,

it was said

421

ဗာလက ဂါမဂါ သိနိယာ၊

ဗာလကရွာ၌နေသော ပရိတ်သတ်၌။

bālaka gāmagā siniyā,

in the audience of those who reside in the village named bālaka

422

ဣတိ အယံ၊

ဤသည်ကား။

iti ayaṃ,

this is

423

အတ္ထော၊

အနက်တည်း။

attho,

the meaning

424

ဥပါလိ ပမုခါယာတိ၊

ဥပါလိ ပမုခါယဟူသည်ကား။

upāli pamukhāyāti,

upāli pamukhāya means

425

ဥပါလိဇေဋ္ဌကာယ၊

ဥပါလိသူကြွယ်လျှင် အကြီးအမှူးရှိသော။

upālijeṭṭhakāya,

that has the leader, the householder Upāli

426

အပိ စ အပရော၊

နည်းတပါးကို။

api ca aparo,

another method

427

မယာ၊

ငါအဋ္ဌကထာ ဆရာသည်။

mayā,

by me, the commentator

428

ဝုစ္စတေ၊

မိန့်ဦးအံ့။

vuccate,

should be said

429

ဗာလကိရိယာတိ၊

ဗာလကိရိယာဟူသည်ကား။

bālakiriyāti,

bālakiriyā means

430

ဗာလဝတိယာ၊

လူမိုက်ရှိသော။

bālavatiyā,

that which has bad people

431

ဗာလုဿန္နာယ၊

လူမိုက်များသောပရိသတ်၌။

bālussannāya,

in the audience of mostly bad people

432

ဣတိပိ၊

ဤသို့လည်း။

itipi,

in this way also

433

အတ္ထော၊

အနက်ကို။

attho,

the meaning

434

ဝေဒိတဗ္ဗော၊

သိအပ်၏။

veditabbo,

should be known

435

ဥပါလိ ပမုခါယာတိ၊

ဥပါလိ ပမုခါယဟူသည်ကား။

upāli pamukhāyāti,

upāli pamukhāya means

436

ဥပါလိဂဟပတိယေဝ၊

ဥပါလိ၊ သူကြွယ်တယောက်သည်သာလျှင်။

upāligahapatiyeva,

only the householder Upāli

437

တတ္ထ၊

ထိုပရိသတ်၌။

tattha,

in this audience

438

ထောကံ၊

အတန်ငယ်။

thokaṃ,

little

439

သပ္ပညော၊

ပညာရှိ၏။

sappañño,

is wise

440

သော၊

ထိုဥပါလိသူကြွယ်သည်။

so,

the householder named Upāli

441

တေသံ၊

ထိုလူမိုက် ပရိသတ်၏။

tesaṃ,

in the audience of bad people

442

ပမုခေါဇေဋ္ဌကော၊

အကြီးအမှူးတည်း။

pamukhojeṭṭhako,

is the leader

443

တေနပိ၊

ထိုကြောင့်လည်း။

tenapi,

for this reason also

444

ဥပါလိပမုခါယာတိ၊

ဥပါလိပမုခါယဟူ၍။

upālipamukhāyāti,

as upāli pamukhāya

445

ဝုတ္တံ၊

ဟောတော်မူအပ်၏။

vuttaṃ,

it is said

446

ဟန္နာတိ ဧသော သဒ္ဒေါ၊

ဟန္နဟူသောဤသဒ္ဒါသည်။

hannāti eso saddo,

the term 'hanna'

447

ဝစသာ၊

စကားနှင့်။

vacasā,

with speaking

448

အာယတ္ထေ၊

စပ်ခြင်းအနက်၌။

āyatthe,

in the meaning connected

449

ပဝတ္တော၊

ဖြစ်သော။

pavatto,

which happens

450

နိပါတော၊

နိပါတ်တည်း။

nipāto,

it is indeclinable particle

451

ဆဝေါတိ၊

ဆဝေါဟူသည်ကား။

chavoti,

chavo means

452

လာမကော၊

ယုတ်၏။

lāmako,

low/ inferior

453

သြဠာရိကဿာတိ၊

သြဠာရိကဿဟူသည်ကား။

sraḷārikassāti,

oḷārikassa means

454

မဟန္တဿ၊

ကြီးသော ကာယဒဏ္ဍ၏။

mahantassa,

of grave bodily punishment

455

ဥပနိဓာယာတိ၊

ဥပနိဓာယဟူသည်ကား။

upanidhāyāti,

upanidhāya means

456

ဥပနိက္ခိပိတွာ၊

အနီး၌ချထား၍။

upanikkhipitvā,

having placed nearby

457

ဣဒံ၊

ဤသို့သော အဓိပ္ပါယ်ကို။

idaṃ,

such meaning

458

ဝုတ္တံ ဝုတ္တော၊

ဆိုလိုသည်။

vuttaṃ vutto,

being indicated

459

ဟောတိ၊

ဖြစ်၏။

hoti,

is

460

ကာယဒဏ္ဍဿ၊

ကာယဒဏ္ဍ၏။

kāyadaṇḍassa,

of bodily punishment

461

သန္တိကေ၊

အနီး၌။

santike,

nearby

462

နိက္ခိပိတွာ၊

ချထား၍

nikkhipitvā

having placed

463

အယံ၊

ဤဒဏ္ဍသည်။

ayaṃ,

this punishment

464

မဟန္တော နု ခေါ၊

ကြီးလေသလော။

mahanto nu kho,

whether it is grave

465

ဣတိ ဧဝံ၊

ဤသို့။

iti evaṃ,

thus

466

သြလောကိယမာနော၊

ပြန်၍ ကြည့်ရှုအပ်သည်ရှိသော်။

sralokiyamāno,

when it has been looking back/ when it has been reviewd

467

မနောဒဏ္ဍော၊

မနောဒဏ္ဍသည်။

manodaṇḍo,

mental punishment

468

ဆဝေါ၊

ယုတ်၏။

chavo,

is low/ inferior

469

ကိံ သောဘတိ ကုတော သောဘိဿတိ၊

အဘယ်မှာ တင့်တယ်နိုင်လတ္တံ့နည်း။

kiṃ sobhati kuto sobhissati,

how can it be beautiful?

470

န သောဘတိ၊

မတင့်တယ်နိုင်သည် သာလျှင်တည်း။

na sobhati,

it is certainly not beautiful

471

ဥပနိက္ခေပ မတ္တမ္ပိ၊

အနီး၌ ချထားခြင်းမျှသည်လည်း။

upanikkhepa mattampi,

being placed nearby only

472

နပ္ပဟောတိ၊

မလောက်။

nappahoti,

is not sufficient/ enough

473

ဣတိ ဣမံ အတ္ထံ၊

ဤသို့သော အနက်ကို။

iti imaṃ atthaṃ,

this meaning

474

ဒီပေတိ၊

ပြ၏။

dīpeti,

indicates

475

သာဓုသာဓု ဘန္တေ တပဿီတိ၊

သာဓုသာဓု ဘန္တေ တပဿိဟူသည်ကား။

sādhusādhu bhante tapassīti,

sādhusādhu bhante tapassī means

476

ဒိဃတပဿိဿ၊

ဒိဃတပဿီအား။

dighatapassissa,

to Dighatapassi

477

သာဓုကာရံ၊

ကောင်းခြီးကို။

sādhukāraṃ,

cheering/ applause

478

ဒေန္တော၊

ပေးလိုသော ဥပါလိသူကြွယ်သည်။

dento,

the householder named Upāli who wants to give

479

ဘန္တေတိ၊

ဘန္တေဟူ၍။

bhanteti,

as Sir

480

နာဋပုတ္တံ၊

နာဋပုတ္တအမည်ရှိသော နိဂဏ္ဌ ဆရာကြီးကို။

nāṭaputtaṃ,

to the naked ascetic Master named nāṭaputta

481

အာလပတိ၊

ခေါ်၏။

ālapati,

addresses

482

န ခေါ မေတံ ဘန္တေ ရုစ္စီတိ၊

န ခေါ မေတံ ဘန္တေ ရုစ္စိဟူသည်ကား။

na kho metaṃ bhante ruccīti,

na kho metaṃ bhante rucci means

483

ဘန္တေ၊

အရှင်ဘုရား နဋပုတ္တ။

bhante,

Sir nāṭaputta

484

ဧတံ၊

ဤဥပါလိသူကြွယ်၏ သွားခြင်းကို။

etaṃ,

the going of the householder Upāli

485

မယှံ၊

အကျွန်ုပ်ဒီဃတပဿီအား။

mayhaṃ,

for me, Dighatappssi

486

နရုစ္စတိ၊

မနှစ်သက်နိုင်။

naruccati,

can not appreciate/ like

487

မာယာဝီတိ၊

မာယာဝီဟူသည်ကား။

māyāvīti,

māyāvī means

488

မာယာကာရော၊

လှည့်ပတ်ခြင်းကို ပြုတတ်၏။

māyākāro,

is deceitful/ hypocritical

489

အာဝဋ္ဋနိမာယန္တိ၊

အာဝဋ္ဋနိမာယံဟူသည်ကား။

āvaṭṭanimāyanti,

āvaṭṭanimāyam means

490

အာဝဋ္ဋေတွာ၊

ရှေး၌ဖြစ်သော အကျင့်ကို ပြန်စေ၍။

āvaṭṭetvā,

having turned into an old habit

491

ဂဏှနမာယံ၊

ယူတတ်သော၊ လှည့်ပတ်သော အတတ်ကို။

gaṇhanamāyaṃ,

art of deceiving that tends to take

492

ဇာနသိ၊

သိတတ်၏။

jānasi,

knows

493

အာဝဋ္ဋေတီတိ၊

အာဝဋ္ဋေတိဟူသည်ကား။

āvaṭṭetīti,

āvaṭṭeti means

494

အာဝဋ္ဋေတွာ ပရိက္ခိပေတွာ၊

ရစ်ပတ်၍။

āvaṭṭetvā parikkhipetvā,

having winded, twisted

495

ဂဏှတိ၊

ဂေါတမသည် ယူတတ်၏။

gaṇhati,

Gotama tends to take

496

ဂစ္ဆ တွံ ဂဟပတီတိ၊

ဂစ္ဆ တွံ ဂဟပတိဟူ၍။

gaccha tvaṃ gahapatīti,

as 'you, Householder, may go'

497

ကသ္မာ၊

အဘယ်ကြောင့်။

kasmā,

why

498

မဟာနိဂဏ္ဌော၊

နာဋပုတ္တအမည်ရှိသော နိဂဏ္ဌကြီးသည်။

mahānigaṇṭho,

the elder naked ascetic named nāṭaputta

499

ဂဟပတိံ၊

ဥပါလိသူကြွယ်ကို။

gahapatiṃ,

to the householder named Upāli

500

ယာဝတတိယံ၊

သုံးကြိမ်တိုင်တိုင်။

yāvatatiyaṃ,

for three times

501

ပဟိဏတိယေဝ၊

အကြိမ်ကြိမ်သာလျှင် စေလွှတ်ဘိသနည်း။

pahiṇatiyeva,

do send repeatedly?

502

ဒီဃတပဿီ ပန၊

တပည့်ဖြစ်သော ဒီဃတပဿီမှာမူကား။

dīghatapassī pana,

for the student Dighatapassi

503

ပဋိဗာဟတေဝ၊

အကြိမ်ကြိမ်သာလျှင် တားမြစ်ဘိသနည်း။

paṭibāhateva,

why repeatedly prohibits

504

ဟိ သစ္စံ၊

မှန်၏။

hi saccaṃ,

it is indeed

505

ဘဂဝတာ၊

မြတ်စွာဘုရားနှင့်။

bhagavatā,

with the Blessed One

506

သဒ္ဓိံ၊

တကွ။

saddhiṃ,

together

507

ဧကံ နဂရံ၊

တခုတည်းသောမြို့ကို။

ekaṃ nagaraṃ,

only one city

508

ဥပနိဿာယ၊

အမှီပြု၍။

upanissāya,

depending on

509

ဝိဟရန္တေနပိ၊

နေသည်လည်းဖြစ်သော။

viharantenapi,

who is also living

510

မဟာနိဂဏ္ဌေန၊

နာဋပုတ္တ အမည်ရှိသော နိဂဏ္ဌကြီးသည်။

mahānigaṇṭhena,

the elder naked ascetic named nāṭaputta

511

ဘဂဝါ၊

မြတ်စွာဘုရားကို။

bhagavā,

the Blessed One

512

န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော၊

မမြင်စဘူး။

na diṭṭhapubbo,

has never seen

513

ဟိ သစ္စံ၊

မှန်၏။

hi saccaṃ,

it is indeed

514

ယော၊

အကြင်သူသည်။

yo,

whosoever

515

သတ္ထုဝါဒပဋိညော၊

ဘုရားဟူ၍ ပြောဆိုလျက် ဝန်ခံခြင်း ရှိသည်။

satthuvādapaṭiñño,

acknowledging as the Buddha

516

ဟောတိ၊

ဖြစ်၏။

hoti,

is

517

သော၊

ထိုဘုရားဟူ၍ ဝန်ခံသောသူသည်။

so,

one who acknowledges himself as the Buddha

518

တံ ပဋိညံ၊

ထိုဘုရားဟူ၍ ဝန်ခံခြင်းကို။

taṃ paṭiññaṃ,

this acknowledgement as the Buddha

519

အပ္ပဟာယ၊

မပယ်မူ၍။

appahāya,

without having abandoned

520

ဗုဒ္ဓဒဿနေ၊

ဘုရားကို ဖူးမြင်ခြင်း၌။

buddhadassane,

in seeing the Buddha

521

အဘဗ္ဗော၊

မထိုက်။

abhabbo,

it is not worthy

522

တသ္မာ၊

ထိုကြောင့်။

tasmā,

therefore

523

ဧသ ဧသော၊

ဤနာဋပုတ္တအမည်ရှိသော နိဂဏ္ဌကြီးသည်။

esa eso,

the elder naked ascetic named nāṭaputta

524

ဗုဒ္ဓဒဿနဿ၊

ဘုရားကိုဖူးမြင်းခြင်း၏။

buddhadassanassa,

seeing the Buddha

525

အလဒ္ဓပုဗ္ဗတ္တာ၊

မရဘူးသေးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။

aladdhapubbattā,

for has never got

526

ဒသဗလဿ၊

အားတော်ဆယ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏။

dasabalassa,

of the Blessed One who endows with ten powers

527

ဒဿနသမ္ပတ္တိဉ္စ၊

ဖူးမြင်ရာ၌ ပြည့်စုံရာသော အကြောင်းကိုလည်းကောင်း။

dassanasampattiñca,

both the benefit that can be obtained by seeing

528

နိယျာနိက ကထာဘာဝဉ္စ၊

ဝဋ်မှ ထွက်မြောက် စေတတ်သော စကားရှိသည်၏အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း။

niyyānika kathābhāvañca,

and the state of having words that can release from cyclic suffering

529

အဇာနန္တော၊

မသိသည်ဖြစ်၍။

ajānanto,

having not known/ without knowing

530

ယာဝ တတိယံ၊

သုံးကြိမ်တိုင်တိုင်။

yāva tatiyaṃ,

for three times

531

ပဟိဏတေဝ၊

စေလွှတ်အပ်သည်သာလျှင်တည်း။

pahiṇateva,

had been only sending

532

ဒီဃတပဿီ ပန၊

ထိုတပည့်ဖြစ်သော ဒီဃတပဿီသည်ကား။

dīghatapassī pana,

however, the student Dighatapassi

533

ကာလေနကာလံ၊

အခါမပြတ်။

kālenakālaṃ,

from time to time

534

ဘဂဝန္တံ၊

မြတ်စွာဘုရားသို့။

bhagavantaṃ,

to the Blessed One

535

ဥပသင်္ကမိတွာ၊

ချဉ်းကပ်၍။

upasaṅkamitvā,

having approached

536

တိဋ္ဌတိပိ၊

ရပ်လည်း ရပ်၏။

tiṭṭhatipi,

both stands,

537

နိသီဒတိပိ၊

ထိုင်လည်း ထိုင်၏။

nisīdatipi,

sits

538

ပဥှမ္ပိ၊

ပြဿနာကိုလည်း။

pauhampi,

question

539

ပုစ္ဆတိ၊

မေး၏။

pucchati,

and asks

540

သော၊

ထိုတပည့်ဖြစ်သော ဒီဃတပဿီသည်။

so,

the student named Dighatapassi

541

တထာဂတဿ၊

မြတ်စွာဘုရား၏။

tathāgatassa,

of the Buddha

542

ဒဿနသမ္ပတ္တိမ္ပိ၊

ဖူးမြင်ရာ၌ ပြည့်စုံရာသော အကြောင်းကိုလည်းကောင်း။

dassanasampattimpi,

both the benefit that can be obtained by seeing

543

နိယျာနိက ကထာဘာဝဉ္စ၊

ဝဋ်မှထွက်မြောက်စေတတ်သော စကားတော်ရှိသည်၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း။

niyyānika kathābhāvañca,

and the state of having words that can release from the cyclic suffering

544

ဇာနာသိ၊

သိ၏။

jānāsi,

knows

545

အထ၊

ထိုအခါ၌။

atha,

then

546

အဿ၊

ထိုဒီဃတပဿီအား။

assa,

for Dighatapassi

547

ဧတံ ဧသော ပရိဝိတက္ကော၊

ဤသို့သော အကြံသည်။

etaṃ eso parivitakko,

this thought

548

အဟောသိ၊

ဖြစ်ပြီ။

ahosi,

happens

549

ကိံ အဟောသိ၊

အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်းဟူမူကား။

kiṃ ahosi,

how it happens?

550

အယံ ဂဟပတိ၊

ဤဥပါလသူကြွယ်သည်။

ayaṃ gahapati,

the householder Upāli

551

ပဏ္ဍိတော၊

ပညာရှိ၏။

paṇḍito,

is wise

552

သမဏဿ ဂေါတမဿ၊

ရဟန်းဂေါတမ၏။

samaṇassa gotamassa,

of the Recluse Gotama

553

သန္တိကံ၊

အထံသို့။

santikaṃ,

to the presence

554

ဂန္တွာ၊

သွား၍။

gantvā,

having gone

555

ဒဿနေပိ၊

မြင်ကာမျှ၌လည်း။

dassanepi,

just by seeing also

556

ပသီဒေယျ၊

ကြည်ညိုရာ၏။

pasīdeyya,

will please

557

နိယျာနိက ကထံ၊

ဝဋ်မှ ထွက်မြောက်စေတတ်သော စကားကို။

niyyānika kathaṃ,

the word that can release from the cyclic suffering

558

သုတွာပိ၊

ကြား၍လည်း။

sutvāpi,

having heard also

559

ပသီဒေယျ၊

ကြည်ညိုရာ၏။

pasīdeyya,

will please

560

တတော၊

ထိုသို့ ကြည်ညိုခြင်းကြောင့်။

tato,

because of having pleased

561

ပုန၊

တဘန်။

puna,

again

562

အမှာကံ၊

ငါတို့ နိဂဏ္ဌ၏။

amhākaṃ,

of our naked ascetic

563

သန္တိကံ၊

အထံသို့။

santikaṃ,

to the presence

564

န အာဂစ္ဆေယျ၊

မပြန်လာရာ။

na āgaccheyya,

may not return

565

ဣတိ ဧသော ပရိဝိတက္ကော၊

ဤသို့သော အကြံသည်။

iti eso parivitakko,

this thought

566

အဟောသိ၊

ဖြစ်၏။

ahosi,

happens

567

တသ္မာ၊

ထိုကြောင့်။

tasmā,

therefore

568

ဒီဃတပဿီ၊

ဒီဃတပဿီသည်။

dīghatapassī,

Dighatapassi

569

ယာဝတတိယံ၊

သုံးကြိမ်တိုင်တိုင်။

yāvatatiyaṃ,

for three times

570

ပဋိဗာဟတော၊

တားမြစ်အပ်သည်သာလျှင်တည်း။

paṭibāhato,

prohibits

571

အဘိဝါဒိတွာတိ၊

အဘိဝါဒိတွာဟူသည်ကား။

abhivāditvāti,

abhivāditvā means

572

ဝန္ဒိတွာ၊

ရှိခိုး၍။

vanditvā,

having paid homage

573

ဟိ သစ္စံ၊

မှန်၏။

hi saccaṃ,

it is indeed

574

တထာဂတံ၊

မြတ်စွာဘုရားကို။

tathāgataṃ,

the Buddha

575

ဒိသွာ၊

တွေ့မြင်၍။

disvā,

having seen

576

ပသန္နာပိ၊

ကြည်ညိုကုန်သော သူတို့သည်လည်းကောင်း။

pasannāpi,

both those who please

577

အပ္ပသန္နာပိ၊

မကြည်ညိုကုန်သော သူတို့သည်လည်းကောင်း။

appasannāpi,

and those who do not please

578

ယေဘုယျေန၊

များသောအားဖြင့်။

yebhuyyena,

generally

579

ဝန္နန္တိယေဝ၊

ရှိခိုးကြကုန်သည်သာလျှင်တည်း။

vannantiyeva,

pay homage

580

အပ္ပကာ၊

အနည်းငယ်သော သူတို့သည်။

appakā,

few people

581

န ဝန္နန္တိ၊

ရှိမခိုးကြကုန်။

na vannanti,

do not pay homage

582

ကသ္မာ၊

အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူကား။

kasmā,

why

583

ဟိ ယသ္မာ၊

အကြင်ကြောင့်။

hi yasmā,

for whatsoever reason

584

အတိဥစ္စေ ကုလေ၊

အလွန်မြင့်မြတ်သော အမျိုး၌။

atiucce kule,

in the highly noble clan

585

ဇာတော၊

ဖြစ်ပေ၏။

jāto,

was born

586

အဂါရံ၊

အိမ်ကို။

agāraṃ,

house

587

အဇ္ဈာပသန္တောပိ၊

စိုးအုပ်၍နေသော်လည်း။

ajjhāpasantopi,

though living in and governing

588

ဝန္ဒိတဗ္ဗောယေဝ၊

ရှိခိုးခြင်းငှာ ထိုက်ပေသည်သာလျှင်တည်း။

vanditabboyeva,

is worthy to pay homage

589

ဣတိ တသ္မာ၊

ထိုကြောင့်။

iti tasmā,

therefore

590

ဝန္ဒန္တိယေဝ၊

ရှိခိုးကုန်သည်သာလျှင်တည်း။

vandantiyeva,

pay homage

591

အယံ ပန ဂဟပတိ၊

ဤဥပါလိသူကြွယ်သည်ကား။

ayaṃ pana gahapati,

however, the householder Upāli

592

ပသန္နတ္တာဝ၊

ကြည်ညိုသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်သာလျှင်။

pasannattāva,

only for having pleased

593

ဝန္ဒိ၊

ရှိခိုး၏။

vandi,

pays homage

594

ဒဿနေယေဝ၊

ဖူးမြော်ခြင်း၌သာလျှင်။

dassaneyeva,

just in seeing

595

ပသန္နော ကိရ၊

ကြည်ညိုသတတ်။

pasanno kira,

has habit of pleasing

596

အာဂမာနုခွိ ဓာတိပဒဿ၊

အာဂမာနုခွိဓဟူသော ဤပုဒ်၏။

āgamānukhvi dhātipadassa,

of the word 'āgamānukhvidha'

597

အာဂမာ နု ခေါ ဣဓာတိ ပဒစ္ဆေဒေါ၊

အာဂမာ နု ခေါ ဣဓဟူ၍ ပုဒ်ဖြတ်ခြင်းကို။

āgamā nu kho idhāti padacchedo,

divided as 'āgamā nu kho idha'

598

ကာတဗ္ဗော၊

ပြုအပ်၏။

kātabbo,

it should be

599

ဣဓ၊

ဤအရှင်ဘုရားအထံသို့။

idha,

to the presense of the Blessed One

600

ဒီဃတပဿီ၊

ဒီဃတပဿီသည်။

dīghatapassī,

Dighatapassi

601

အာဂမာ နု ခေါ၊

ရောက်လာသလော။

āgamā nu kho,

did come?

602

သာဓုသာဓု ဘန္တေ တပဿီတိ၊

သာဓုသာဓု ဘန္တေ တပဿီဟူသည်ကား။

sādhusādhu bhante tapassīti,

Weldone! Weldone!, Sir Dighatapassi means

603

ဒီဃတပဿိဿ၊

ဒီဃတပဿီအား။

dīghatapassissa,

to Dighatapassi

604

သာဓုကာရံ၊

ကောင်းခြီးကို။

sādhukāraṃ,

cheering/ applause

605

ဒေန္တော၊

ပေးသော ဥပါလိသူကြွယ်သည်။

dento,

the householder Upāli who gives

606

ဘန္တေတိပဒေန၊

ဘန္တေဟူသောပါဌ်ဖြင့်။

bhantetipadena,

with the term 'Sir'

607

ဘဂဝန္တံ၊

မြတ်စွာဘုရားကို။

bhagavantaṃ,

to the Blessed One

608

အာလပတိ၊

ခေါ်၍။

ālapati,

addresses

609

သစ္စေပတိဋ္ဌာယာတိ၊

သစ္စေပတိဋ္ဌာယဟူသည်ကား။

saccepatiṭṭhāyāti,

having established in Truth means

610

ထုသရာသိမှိ၊

ဖွဲပုံ၌။

thusarāsimhi,

in the heap of husk

611

အာကောဋိတ ခါဏုကော၊

နှုတ် အပ်သောသစ်ငုတ်သည်။

ākoṭita khāṇuko,

a stump flattened

612

စလတိဝိယ၊

လှုပ်ရှားသကဲ့သို့။

calativiya,

as unstable as

613

အစလန္တော၊

မလှုပ်ရှားသည်ဖြစ်၍။

acalanto,

without shaking/moving

614

ဝစီသစ္စေ၊

ဝစီသစ္စာ၌။

vacīsacce,

in word of truthfulness

615

ပတိဋ္ဌဟိတွာ၊

တည်၍။

patiṭṭhahitvā,

having remained

616

သိယာနောတိ၊

သိယာနောဟူသည်ကား။

siyānoti,

siyāno means

617

အမှာကံ၊

ငါတို့နှစ်ယောက်တို့အား။

amhākaṃ,

for two of us

618

ဘဝေယျ၊

စကားပြောဟောခြင်းသည် ဖြစ်ရာ၏။

bhaveyya,

there may be a conversation

619

ဣဓာတိ၊

ဣဓဟူသည်ကား။

idhāti,

here means

620

ဣမသ္မိံ လောကေ၊

ဤလူ့ ရွာ၌။

imasmiṃ loke,

in the human abode/ village

621

အဿာတိ၊

အဿဟူသည်ကား။

assāti,

assa means

622

ဘဝေယျ၊

ဖြစ်ရာ၏။

bhaveyya,

may happen

623

သီတောဒကပဋိက္ခိတ္တောတိ၊

သီတောဒကပဋိက္ခိတ္တောဟူသည်ကား။

sītodakapaṭikkhittoti,

having abandoned cold water means

624

နိဂဏ္ဌာ၊

နိဂဏ္ဌတို့သည်။

nigaṇṭhā,

naked ascetics

625

သတ္တသညာယ၊

သတ္တဝါဟူသော အမှတ်သညာဖြင့်။

sattasaññāya,

with perception of sentient being

626

သီတောဒကံ၊

ရေအေးကို။

sītodakaṃ,

cold water

627

ပဋိက္ခိပန္တိ၊

ပယ်ကြကုန်၏။

paṭikkhipanti,

abandon

628

တံ၊

ထိုသို့ပယ်သည်ကို။

taṃ,

to this abandonment

629

သန္ဓာယ၊

ရည်၍။

sandhāya,

refering

630

ဧတံ ဝစနံ၊

ဤသီတောဒကံပဋိက္ခိတ္တောဟူသော စကားကို။

etaṃ vacanaṃ,

the word 'having abandoned cold water'

631

ဝုတ္တံ၊

ဆိုအပ်၏။

vuttaṃ,

is said

632

မနောသတ္တာနာမဒေဝါတိ၊

မနောသတ္တာနာမဒေဝါဟူသည်ကား။

manosattānāmadevāti,

celestial beings who attach to mind' means

633

မနမှိ၊

စိတ်၌။

manamhi,

in the mind

634

သတ္တာလဂ္ဂါ၊

ကပ်ငြိကုန်သော။

sattālaggā,

those who have attachment

635

လဂ္ဂိတာ၊

ကပ်ငြိခြင်းသို့ ရောက်ကုန်သော နတ်တို့သည်။

laggitā,

celestial beings who reach to attachment

636

မနောပဋိဗန္ဓောတိ၊

မနောပဋိဗန္ဓောဟူသည်ကား။

manopaṭibandhoti,

mentally tied' means

637

ယသ္မာ၊

အကြင်ကြောင့်။

yasmā,

for whatsoever reason

638

မနမှိ၊

စိတ်၌။

manamhi,

in the mind

639

ပဋိဗန္ဓော၊

စပ်သည်။

paṭibandho,

connected

640

ဟုတွာ၊

ဖြစ်၍။

hutvā,

having been

641

ကာလံ ကရောတိ၊

သေခြင်းကိုပြု၏။

kālaṃ karoti,

dies

642

တသ္မာ၊

ထိုကြောင့်။

tasmā,

therefore

643

မာနာသတ္တေသု၊

စိတ်၌ကပ်ငြိကုန်သော။

mānāsattesu,

those who have attachment in the mind

644

ဒေဝေသု၊

နတ်တို့၌။

devesu,

in celestial beings

645

ဥပပဇ္ဇတိ၊

ဖြစ်ရာ၏။

upapajjati,

may reborn

646

ဣတိ ဣမံ အတ္ထံ၊

ဤသို့သောအနက်ကို။

iti imaṃ atthaṃ,

this meaning

647

ဒဿေတိ၊

ပြ၏။

dasseti,

indicates

648

ဟိ သစ္စံ၊

မှန်၏။

hi saccaṃ,

it is indeed

649

အဿ၊

ထိုအမှတ်မရှိသောသူအား။

assa,

for anyone

650

ပိတ္တဇရောဂေါ၊

သည်းခြေကြောင့်ဖြစ်သော ရောဂါသည်။

cittajarogo,

a disease born of biliousness

651

ဘဝိဿတိ၊

ရှိသည်ဖြစ်လတ္တံ့။

bhavissati,

if there will be

652

တေန၊

ထိုကြောင့်။

tena,

therefore

653

အဿ၊

ထိုသူအား။

assa,

for him

654

ဥဏှေဒကံ၊

ရေပူကို။

uṇhedakaṃ,

hot water

655

ပိဝိတုံဝါ၊

သောက်ခြင်းငှါလည်းကောင်း။

pivituṃvā,

both to drink

656

ဟတ္ထပါဒါဒိဓောဝနတ္ထာယ ဝါ၊

လက် ခြေ အစရှိသည်ကို ဆေးခြင်းငှါလည်းကောင်း။

hatthapādādidhovanatthāya vā,

for the purpose of washing hands and foot

657

အတ္တပရိသိဉ္စနတ္ထာယ ဝါ၊

ကိုယ်ကို သွန်းလောင်းခြင်းငှါလည်းကောင်း။

attaparisiñcanatthāya vā,

and pouring water on the body

658

ဥပနေတုံ၊

ဆောင်ခြင်းငှါ။

upanetuṃ,

and to carry

659

န ဝဋ္ဋတိ၊

မအပ်။

na vaṭṭati,

it is not proper/suitable

660

ရောဂေါ၊

သည်းခြေနာသည်။

rogo,

bile disease

661

ဗလဝတရော၊

အလွန်အားကြီးသည်။

balavataro,

more risky

662

ဟောတိ၊

ဖြစ်၏။

hoti,

is

663

သီတောဒကံ၊

ရေအေးသည်။

sītodakaṃ,

cold water

664

ဝဋ္ဋတိ၊

သင့်၏။

vaṭṭati,

is proper/ suitable

665

ရောဂံ၊

အနာကို။

rogaṃ,

disease/illness

666

ဝူပသမေတိ၊

ငြိမ်းစေ၏။

vūpasameti,

causes to cure

667

ပန၊

နိဂဏ္ဌ၏ အမူအရာကိုပြဦးအံ့။

pana,

to show the manner of the naked ascetic

668

အယံ၊

ဤပြင်းစွာနာသောနိဂဏ္ဌသည်။

ayaṃ,

the naked ascetic who is seriously suffering

669

ဥဏှောဒကမေဝ၊

ရေပူကိုသာလျှင်။

uṇhodakameva,

only the hot water

670

ပဋိသေဝတိ၊

မှီဝဲ၏။

paṭisevati,

uses

671

တံ၊

ထိုရေပူကို။

taṃ,

the hot water

672

အလဘမာနော၊

မရသည်ရှိသော်။

alabhamāno,

if he does not get

673

သြဒနကဉ္ဇိကံ၊

ဆန်ပုန်းရည်ကို။

sradanakañjikaṃ,

rice venegar

674

ပဋိသေဝတိ၊

မပြတ်မှီဝဲရ၏။

paṭisevati,

has to use constantly

675

စိတ္တေနပိ၊

စိတ်ဖြင့်လည်း။

cittenapi,

even in the mind

676

သီတောဒကံ၊

ရေအေးကို။

sītodakaṃ,

cold water

677

ပါတုကာမောဝ၊

သောက်ခြင်းငှါ အလိုရှိသည်သာလျှင်။

pātukāmova,

still desiring to drink

678

ပရိဘုဉ္ဇိတုကာမောဝ၊

သုံးဆောင်ခြင်းငှါအလို ရှိသည်သာလျှင်။

paribhuñjitukāmova,

and still desiring to use

679

ဟောတိ၊

ဖြစ်၏။

hoti,

is

680

တေန၊

ထိုရေအေးကိုသောက်ခြင်း ရေအေးကိုသုံးဆောင်ခြင်းငှါ အလိုရှိသောကြောင့်။

tena,

because of the desire to drink and to use cold water

681

အဿ၊

ထိုနိဂဏ္ဌအား။

assa,

for the naked ascetic

682

မနောဒဏ္ဍော၊

မနောဒဏ္ဍသည်။

manodaṇḍo,

mental punishment

683

တတ္ထေဝ၊

ထိုစိတ်ဖြစ်ခြင်း၌ပင်လျှင်။

tattheva,

even happening in the mind

684

ဘိဇ္ဇတိ၊

ပျက်၏။ ။

bhijjati,

breaks

685

သော၊

ထိုနိဂဏ္ဌသည်။

so,

the naked ascetic

686

ကာယဒဏ္ဍံ၊

ကာယေဒဏ္ဍကိုလည်းကောင်း။

kāyadaṇḍaṃ,

both bodily punishment

687

ဝစီဒဏ္ဍံ၊

ဝစီဒဏ္ဍကိုလည်းကောင်း။

vacīdaṇḍaṃ,

and verbal punishment

688

ရက္ခာမိ၊

စောင့်ထိန်းအံ့။

rakkhāmi,

keeps

689

ဣတိ မနသိကတွာ၊

ဤသို့နှလုံးပိုက်၍။

iti manasikatvā,

with this thought in mind

690

အယံ၊

ဤနိဂဏ္ဌသည်။

ayaṃ,

the naked ascetic

691

သီတောဒကံ၊

ရေအေးကို။

sītodakaṃ,

cold water

692

ပါတုကာမော၊

သောက်ခြင်းငှါ အလိုရှိသည်။

pātukāmo,

desiring to drink

693

ဟုတွာ ဝါ၊

ဖြစ်လျက်လည်းကောင်း။

hutvā vā,

having been,

694

ပရိဘုဉ္ဇိတု ကာမော၊

သုံးဆောင်ခြင်းငှါ အလိုရှိသည်။

paribhuñjitu kāmo,

desiring to use

695

ဟုတွာ ဝါ၊

ဖြစ်လျက်လည်းကောင်း။

hutvā vā,

and having been

696

သီတောဒကမေဝ၊

ရေအေးကိုသာလျှင်။

sītodakameva,

only the cold water

697

ဒေထ၊

ပေးကြပါကုန်။

detha,

let (me) get

698

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

that

699

ဝတ္တုံ၊

ဆိုခြင်းငှါ။

vattuṃ,

to say

700

န ဝိသဟတိ၊

မဝံ့။

na visahati,

is not dare/ venture/ able

701

တဿ၊

ထိုနိဂဏ္ဌအား။

tassa,

for the naked ascetic

702

ဧဝံ၊

ဤသို့။

evaṃ,

in this manner

703

ရက္ခိတာပိ၊

စောင့်ရှောက်ပ်သည်လည်းဖြစ်ကုန်သော။

rakkhitāpi,

that have been kept/ observed

704

ကာယဒဏ္ဍ ဝစီဒဏ္ဍာ၊

ကာယဒဏ္ဍ ဝစီဒဏ္ဍတို့သည်။

kāyadaṇḍa vacīdaṇḍā,

bodily and verbal punishments

705

စုတိံ ဝါ၊

စုတိသို့လည်းကောင်း။

cutiṃ vā,

both to death

706

ပဋိသန္ဓိံ ဝါ၊

ပဋိသန္ဓေသို့၎င်း။

paṭisandhiṃ vā,

and to rebirth

707

အာကဍ္ဎိတုံ၊

ယူဆောင်ခြင်းငှါ။

ākaḍḍhituṃ,

to carry

708

န သက္ကောန္တိ၊

မတတ်နိုင်ကုန်။

na sakkonti,

are unable

709

မနောဒဏ္ဍော ပန၊

မနောဒဏ္ဍသည်ကား။

manodaṇḍo pana,

however, mental punishment

710

ဘိန္နောပိ၊

ပျက်သော်လည်း။

bhinnopi,

even though it is broken/ violated

711

မနောဒဏ္ဍော၊

မနောဒဏ္ဍသည်။

manodaṇḍo,

mental punishment

712

စုတိမ္ပိ၊

စုတိသို့၎င်း။

cutimpi,

both to death

713

ပဋိသန္ဓိမ္ပိ၊

ပဋိသန္ဓေသို့၎င်း။

paṭisandhimpi,

and to rebirth

714

အာကဍ္ဎတိယေဝ၊

ယူဆောင်အပ်သည်သာလျှင်တည်း။

ākaḍḍhatiyeva,

still to be carried.

715

ဣတိ ဣမိနာ အာကာရေန၊

ဤသို့ သော အကြောင်းဖြင့်။

iti iminā ākārena,

in this way/manner

716

နံ၊

ထိုဥပါလိသူကြွယ်ကို။

naṃ,

the householder named Upāli

717

ဘဂဝါ၊

မြတ်စွာဘုရားသည်။

bhagavā,

the Blessed One

718

ကာယံဒဏ္ဍ ဝစီဒဏ္ဍာ၊

ကာယဒဏ္ဍဝစီဒဏ္ဍတို့သည်။

kāyaṃdaṇḍa vacīdaṇḍā,

bodily and verbal punishments

719

ဒုဗ္ဗလာ၊

အားနည်းကုန်၏။

dubbalā,

are weak

720

ဆဝါလာမကာ၊

ယုတ်ကုန်၏။

chavālāmakā,

and low/inferior

721

မနောဒဏ္ဍော၊

မနောဒဏ္ဍသည်။

manodaṇḍo,

mental punishment

722

ဗလဝါ၊

အားရှိ၏။

balavā,

is strong/superior

723

မဟန္တော၊

ကြီး၏။

mahanto,

is big

724

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

that

725

ဝဒါပေတိ၊

ဆိုစေ၏။

vadāpeti,

makes (him) say

726

တဿပိ ဥပါသကဿ၊

ထိုဥပါလိသူကြွယ်အားလည်း။

tassapi upāsakassa,

to the householder named Upāli also

727

ဧတံ ဧသော ပရိဝိတက္ကော၊

ဤသို့သောအကြံသည်။

etaṃ eso parivitakko,

this thought

728

အဟောသိ၊

ဖြစ်၏။

ahosi,

appears/ happens

729

ကိံ အဟောသိ၊

အဘယ်သို့ဖြစ်သနည်း ဟူမူကား။

kiṃ ahosi,

how it appears/happens?

730

ဟိ သစ္စံ၊

မှန်၏။

hi saccaṃ,

it is indeed

731

မုစ္ဆာဝသေန၊

တွေဝေမိန်းမောသည်၏ အစွမ်းအားဖြင့်။

mucchāvasena,

by means of being fainted

732

အသညီ ဘူတာနံ၊

သညာကင်းကုန်သော သတ္တဝါတို့အား။

asaññī bhūtānaṃ,

for beings who are unconscious

733

သတ္တာဟမ္ပိ၊

ခုနှစ်ရက်ပတ်လုံးလည်း။

sattāhampi,

for seven days

734

အဿာသပဿာသာ၊

ဝင်သက် ထွက်သက်တို့သည်။

assāsapassāsā,

both inbreath and outbreath

735

နပ္ပဝတ္တန္တိ၊

မဖြစ်ကုန်။

nappavattanti,

do not happen

736

ပန တထာပိ၊

ထိုသို့မဖြစ်ကုန်သော်လည်း။

pana tathāpi,

even without inbreath and outbreath

737

စိတ္တသန္တတိပဝတ္တိမတ္တေနေဝ၊

စိတ်အစဉ်၏ ဖြစ်ကာမျှဖြင့်သာလျှင်။

cittasantatipavattimatteneva,

by mere happening of mental stream

738

တေ၊

ထိုတွေဝေမိန်းမောသော သတ္တဝါတို့ကို။

te,

to those being who are fainted

739

မတာပိ၊

သေသောသူဟူ၍လည်း။

matāpi,

as death being

740

န ဝုစ္စန္တိ၊

မဆိုအပ်ကုန်။

na vuccanti,

should not be termed

741

ယဒါ၊

အကြင်အခါ၌။

yadā,

when

742

နေသံ၊

ထိုသတ္တဝါတို့အား။

nesaṃ,

for those beings

743

စိတ္တံ၊

စိတ်သည်။

cittaṃ,

mind

744

နပ္ပဝတ္တတိ၊

မဖြစ်။

nappavattati,

does not happen

745

တဒါ၊

ထိုအခါ၌။

tadā,

then

746

မတာ၊

သေကုန်၏။

matā,

they die/ pass away

747

ဧတေ၊

ဤသေသောသူတို့ကို။

ete,

them

748

နီဟရိတွာ၊

အိမ်မှထုတ်၍။

nīharitvā,

having brought out of the house

749

ဈာပေမ၊

မီးတိုက်ကြကုန်အံ့။

jhāpema,

may cremate/ burn

750

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

thus/ in this way

751

ဝတ္တဗ္ဗတဉ္စ၊

ဆိုအပ်သည်၏၊ အဖြစ်သို့လည်း။

vattabbatañca,

to the state of being said

752

အာပဇ္ဇန္တိ၊

ရောက်ကုန်၏။

āpajjanti,

reach

753

ကာယဒဏ္ဍော၊

ကာယဒဏ္ဍသည်။

kāyadaṇḍo,

bodily punishment

754

နိရီဟော၊

အားထုတ်ခြင်းမရှိ။

nirīho,

has no effort

755

အဗျာပါရော၊

ကြောင့်ကြခြင်းမရှိ။

abyāpāro,

has no worry

756

ဝစီဒဏ္ဍော၊

ဝစီဒဏ္ဍသည်။

vacīdaṇḍo,

verbal punishment

757

တထာ၊

ထိုအတူ။

tathā,

similarly

758

နိရီဟော၊

အားထုတ်ခြင်းမရှိ။

nirīho,

has no effort

759

အဗျာပါရော၊

ကြောင့်ကြခြင်းမရှိ။

abyāpāro,

has no worry

760

ပန၊

မနောဒဏ္ဍကို ဆိုဦးအံ့။

pana,

to say about mental punishment

761

စိတ္တေနေဝ၊

စိတ်ဖြင့်သာလျှင်။

citteneva,

only by mind

762

တေသံ၊

ထိုသတ္တဝါအား။

tesaṃ,

for the being

763

စုတိမိ၊

ရွေ့လျှောခြင်းသည်လည်း။

cutimi,

both death

764

ဟောတိ၊

ဖြစ်၏။

hoti,

happens

765

ပဋိသန္ဓေပိ၊

ပဋိသန္ဓေနေခြင်းသည်လည်း။

paṭisandhepi,

and rebirth

766

ဟောတိ၊

ဖြစ်၏။

hoti,

happens

767

ဣတိပိ၊

ဤသို့လည်း။

itipi,

in this way also

768

မနောဒဏ္ဍောဝ၊

မနောဒဏ္ဍသည်သာလျှင်။

manodaṇḍova,

only mental punishment

769

မဟန္တော၊

ကြီးမြတ်၏။

mahanto,

is strong/high/superior

770

ဘိဇ္ဇိတွာပိ၊

ပျက်စီး၍လည်း။

bhijjitvāpi,

although having broken

771

စုတိပဋိသန္ဓိ အာကဍ္ဎနတော၊

စုတိပဋိသန္ဓိကို ဆွဲငင်တတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။

cutipaṭisandhi ākaḍḍhanato,

because it tends to carry death and rebirth

772

ဧသေဝ၊

ဤမနောဒဏ္ဍသည်သာလျှင်။

eseva,

the mental punishment alone

773

မဟန္တော၊

ကြီးမြတ်၏။

mahanto,

is great

774

ပန၊

စင်စစ်သော်ကား။

pana,

indeed

775

အမှာကံ၊

ငါတို့၏။

amhākaṃ,

our

776

မဟာနိဂဏ္ဌဿ၊

မဟာနိဂဏ္ဌကြီး၏။

mahānigaṇṭhassa,

of elder naked ascetic

777

ကထာ၊

စကားသည်။

kathā,

word

778

အနိယျာနိကာ၊

ဝဋ်မှ မထွက်မြောက်စေတတ်။

aniyyānikā,

could not help (us) release from the cyclic suffering

779

ဣတိ၊

ဤသို့သော စိတ်အကြံသည်။

iti,

this thought

780

အဟောသိ၊

ဖြစ်၏။

ahosi,

appears/ happens

781

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

thus/ in this way

782

ဥပါသကော၊

ဥပါလိသူကြွယ်သည်။

upāsako,

the householder Upāli

783

သလ္လက္ခေသိ၊

မှတ်ထင်၏။

sallakkhesi,

concludes/ realizes

784

ပန တထာပိ၊

ထိုသို့ပင်မှတ်ထင်မိသော်လည်း။

pana tathāpi,

even with such realization

785

ဘဂဝတော၊

မြတ်စွာဘုရား၏။

bhagavato,

of the Blessed One

786

ဝိစိတ္တာနိ၊

ဆန်းကြယ်ကုန်သော။

vicittāni,

eloquent

787

ပဥှာပဋိဘာနာနိ၊

ပြဿနာကို ဖြေလိုသောစကားကို။

pauhāpaṭibhānāni,

words of answering questions

788

သောတုကာမော၊

နာခြင်းငှါအလိုရှိသော ဥပါလိသူကြွယ်သည်။

sotukāmo,

the householder Upāli who wants to listen

789

န တာဝ အနုဇာနာတိ၊

ခွင့်မပြုသေး။

na tāva anujānāti,

not yet allow

790

န ခေါ တေ သန္ဓိယတီတိ၊

န ခေါ တေ သန္ဓိယတိ ဟူသည်ကား။

na kho te sandhiyatīti,

your words are not yet connected' means

791

တေ၊

သင်ဥပါလိသူကြွယ်၏။

te,

of the householder named Upāli

792

ဝစနံ၊

စကားသည်။

vacanaṃ,

word

793

ခေါ၊

စင်စစ်။

kho,

indeed

794

န ဃဋိယတိ၊

မစပ်။

na ghaṭiyati,

does not connect

795

ပုရိမေန ဝါ ပစ္ဆိမန္တိ၊

ပုရိမေန ဝါ ပစ္ဆိမံဟူသည်ကား။

purimena vā pacchimanti,

the following one with the preceding one' means

796

ကာယဒဏ္ဍော မဟန္တောတိ၊

ကာယဒဏ္ဍောမဟန္တောဟူသော။

kāyadaṇḍo mahantoti,

which is 'bodily punishment is superior'

797

ပုရိမေန၊

ရှေးဖြစ်သော။

purimena,

the preceding

798

ဣမိနာ ဝစနေန၊

ဤစကားနှင့်။

iminā vacanena,

with the word

799

ဣဒါနိ၊

ယခုအခါ၌။

idāni,

now, recently

800

ဝုတ္တံ၊

ဆိုအပ်သော၊

vuttaṃ,

that has been said

801

မနာဒဏ္ဍော မဟန္တောတိ ဣဒံ ဝစနံ၊

မနောဒဏ္ဍော မဟန္တောဟူသော ဤစကားသည်။

manādaṇḍo mahantoti idaṃ vacanaṃ,

the word 'mental punishment is superior'

802

န ဃဋိယတိ၊

မစပ်။

na ghaṭiyati,

does not connect

803

ပစ္ဆိမေန ဝါ ပုရိမာန္တိ၊

ပစ္ဆိမေန ဝါ ပုရိမံဟူသည်ကား။

pacchimena vā purimānti,

the preceding one with the following one' means

804

ပစ္ဆိမေန၊

နောက်ဖြစ်သော။

pacchimena,

the follwing

805

တေန၊

ထိုမနောဒဏ္ဍော မဟန္တောဟူသော စကားနှင့်။

tena,

with the word 'mental punishment is superior'

806

အဒုံ၊

ဤမည်သော။

aduṃ,

which is named

807

ပုရိမဝစနံ၊

ကာယဒဏ္ဍော မဟန္တောဟူသော ရှေးစကားသည်။

purimavacanaṃ,

the preceding word 'bodily punishment is superior'

808

န ဃဋိယတိ၊

မစပ်။

na ghaṭiyati,

does not connect

809

ဣဒါနိ၊

ယခုအခါ၌။

idāni,

now, recently

810

အဿ၊

ထိုဥပါလိသူကြွယ်အား။

assa,

to the householder named Upāli also

811

ဘဂဝါ၊

မြတ်စွာဘုရားသည်။

bhagavā,

the Blessed One

812

အညာနိ ပိ၊

တပါးလည်းဖြစ်ကုန်သော။

aññāni pi,

the other

813

ကာရဏာနိ၊

အကြောင်းတို့ကို။

kāraṇāni,

causes/ reasons

814

အာဟရန္တော၊

ဆောင်တော်မူလိုရကား။

āharanto,

desiring to bring

815

တံ ကိံ မညသီတိအာဒိံ၊

တံ ကိံ မညတိဤသို့အစရှိသော စကားကို။

taṃ kiṃ maññasītiādiṃ,

the word led by 'what do you think'

816

အာဟ၊

ဟောတော်မူ၏။

āha,

said

817

တတ္ထ၊

ထိုတံ ကိံ မညသိအစရှိသော စကားဖြင့်။

tattha,

with the word led by 'what do you think'

818

စာတုယာမသံဝရသံဝုတောတိ၊

စာတုယာမသံရသံဝုတောဟူသည်ကား။

cātuyāmasaṃvarasaṃvutoti,

restraint in four portion' means

819

ပါဏံ၊

သတ္တဝါကို။

pāṇaṃ,

sentient being

820

န အတိမာပေတိ၊

မသတ်။

na atimāpeti,

does not kill

821

ပါဏံ၊

သတ္တဝါကို။

pāṇaṃ,

sentient being

822

န အတိမာပယတိ၊

မသတ်စေ။

na atimāpayati,

does not cause to kill

823

ပါဏံ၊

သတ္တဝါကို။

pāṇaṃ,

sentient being

824

အတိမာပယာတာ၊

သတ်စေသောသူအား။

atimāpayātā,

for one who causes to kill

825

သမနုညော၊

နှစ်သက်တတ်သည်။

samanuñño,

appreciation

826

န ဟောတိ၊

မဖြစ်။

na hoti,

does not happen

827

အဒိန္နံ၊

မပေးသောသူ၏ ဥစ္စာကို။

adinnaṃ,

property not given by the owner

828

န အာဒိယတိ၊

မယူ၊

na ādiyati,

does not take

829

အဒိန္နံ၊

မပေးသောသူ၏ ဥစ္စာကို။

adinnaṃ,

property not given by the owner

830

န အာဒိယာပေတိ၊

မယူစေ။

na ādiyāpeti,

does not cause to take

831

အဒိန္နံ၊

မပေးသောသူ၏ ဥစ္စာကို။

adinnaṃ,

property not given by the owner

832

အာဒိယတော၊

ယူသောသူအား။

ādiyato,

for one who takes

833

သမနုညော၊

နှစ်သက်တတ်သည်။

samanuñño,

appreciation

834

န ဟောတိ၊

မဖြစ်။

na hoti,

does not happen

835

မုသာ၊

ချွတ်ယွင်းသောစကားကို။

musā,

false speech

836

န ဘဏတိ၊

မဆို။

na bhaṇati,

does not utter

837

မုသာ၊

ချွတ်ယွင်းသော စကားကို။

musā,

false speech

838

န ဘဏာပေတိ၊

မဆိုစေ။

na bhaṇāpeti,

doest not cause to utter

839

မုသာ၊

ချွတ်ယွင်းသောစကားကို။

musā,

false speech

840

ဘဏတော၊

ပြောဆိုသောသူအား။

bhaṇato,

for one who utters

841

သမနုညော၊

နှစ်သက်ခြင်းရှိသည်။

samanuñño,

appreciation

842

န ဟောတိ၊

မဖြစ်။

na hoti,

does not happen

843

ဘာဝိတံ၊

ကာမဂုဏ်ငါးပါးကို။

bhāvitaṃ,

five strands of sensual pleasure

844

န အာသိသတိ၊

မတောင့်တ။

na āsisati,

does not wish for

845

ဘာဝိတံ၊

ကာမဂုဏ်ငါးပါးကို။

bhāvitaṃ,

five strands of sensual pleasure

846

န အာသိသာပေတိ၊

မတောင့်တစေ။

na āsisāpeti,

does not cause to wish for

847

ဘာဝိတံ၊

ကာမဂုဏ်ငါးပါးကို။

bhāvitaṃ,

five strands of sensual pleasure

848

အာသိသတော၊

တောင့်တသောသူအား။

āsisato,

for one who wishes for

849

သမနုညော၊

နှစ်သက်ခြင်းရှိသည်။

samanuñño,

appreciation

850

န ဟောတိ၊

မဖြစ်။

na hoti,

does not happen

851

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

thus/ in this way

852

စတုကောဋ္ဌာသေန၊

လေးခုသော အဘို့ရှိသော။

catukoṭṭhāsena,

that which has four portion

853

ဣမိနာ သဝရေန၊

ဤသံဝရတရားဖြင့်။

iminā savarena,

with the restraint

854

သံဝုတော၊

စောင့်ရှောက်အပ်၏။

saṃvuto,

should be guarded

855

စ၊

ဆက်၍ ဆိုဦးအံ့။

ca,

to continue

856

ဧတ္ထ၊

ဤ န ဘာဝိတမှာသိသတိ အစရှိသောစကား၌။

ettha,

in the word 'does not wish for five strands of sensual pleasure'

857

ဘာဝိတန္တိ၊

ဘာဝိတံဟူသည်ကား။

bhāvitanti,

things to be developed' means

858

ပဉ္စကာမဂုဏာ၊

ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့တည်း။

pañcakāmaguṇā,

five strands of sensual pleasure

859

သဗ္ဗဝါရိဝါရိတောတိ၊

သဗ္ဗဝါရိဝါရိတော ဟူသည်ကား။

sabbavārivāritoti,

all kinds of water should be avoided' menas

860

ဝါရိတသဗ္ဗဥဒကော၊

မြစ်အပ် ရှောင်ကြဉ်အပ်သော အလုံးစုံသောရေအေးရှိသော။

vāritasabbaudako,

that which has all kinds of water that should be avoided

861

ပဋိက္ခိတ္တသဗ္ဗသီတောဒကော၊

ပယ်အပ်သော အလုံးစုံသော ရေအေးရှိသော။

paṭikkhittasabbasītodako,

that which has all kinds of cold water that shuld be abandoned

862

ဣတိ အယံ၊

ဤသည်ကား။

iti ayaṃ,

this is

863

အတ္ထော၊

အနက်တည်း။

attho,

the meaning

864

ဟိ သစ္စံ၊

မှန်၏။

hi saccaṃ,

it is indeed

865

သော၊

ထိုနာဋပုတ္တအမည်ရှိသော နိဂဏ္ဌကြီးသည်။

so,

the elder naked ascetic named nāṭaputta

866

သီတောဒကေ၊

ရေအေး၌။

sītodake,

in the cold water

867

သတ္တသညီ၊

သတ္တဝါဟု အမှတ်ရှိသည်။

sattasaññī,

one who has a perception of sentient being

868

ဟောတိ၊

ဖြစ်၏။

hoti,

is

869

တသ္မာ၊

ထိုကြောင့်။

tasmā,

therefore

870

တံ၊

ထိုရေအေးကို။

taṃ,

cold water

871

န ဝလဉ္ဇေတိ၊

မသုံးဆောင်။

na valañjeti,

does not use

872

အထ ဧသော နယော၊

ဤရှေးနည်းသည်။

atha eso nayo,

the previous method

873

ယုတ္တော ဝါ၊

သင့်သည်မူလည်း။

yutto vā,

whether proper

874

ဟောတု၊

ဖြစ်စေ။

hotu,

it may be

875

အယုတ္တော ဝါ၊

မသင့်သည်မူလည်း။

ayutto vā,

or not proper

876

ဟောတု၊

ဖြစ်စေ။

hotu,

it may be

877

ဝါ အပရော နယော၊

နည်းတပါးကို။

vā aparo nayo,

the other method

878

မယာ၊

ငါအဋ္ဌကထာဆရာသည်။

mayā,

by me, the commentator

879

ဝုစ္စတေ၊

မိန့်ဦးအံ့။

vuccate,

it should be said

880

သဗ္ဗဝါရိ ဝါရိတောတိ၊

သဗ္ဗဝါရိ ဝါရိတောဟူသည်ကား။

sabbavāri vāritoti,

all kinds of evil should be prohibited' means

881

သဗ္ဗေန၊

အလုံးစုံသော။

sabbena,

all kinds of

882

ပါပဝါရဏေန၊

မကောင်းမှုကို တားမြစ်ခြင်း၌။

pāpavāraṇena,

in prohibiting evil

883

ဝါရိတပါပေါ၊

တားမြစ်အပ်သော မကောင်းမှုရှိ၏။

vāritapāpo,

there is evil that should be prohibited

884

သဗ္ဗဝါရိ ယုတ္တောတိ၊

သဗ္ဗဝါရိယုတ္တောဟူသည်ကား။

sabbavāri yuttoti,

that which is related to prohibiting all kinds of evil' means

885

သဗ္ဗေန၊

အလုံးစုံသော။

sabbena,

all kinds of

886

ပါပဝါရဏေန၊

မကောင်းမှုကို တားမြစ်ခြင်းနှင့်။

pāpavāraṇena,

with prohibiting evil

887

ယုတ္တော၊

ယှဉ်၍။

yutto,

having connected

888

သဗ္ဗဝါရိ ဓုတောတိ၊

သဗ္ဗဝါရိဓုတောဟူသည်ကား။

sabbavāri dhutoti,

destroying all kinds of evil' means

889

သဗ္ဗေန၊

အလုံးစုံသော။

sabbena,

all kinds of

890

ပါပ ဝါရဏေန၊

မကောင်းမှုကို တားမြစ်သောအားဖြင့်။

pāpa vāraṇena,

by preventing evil

891

ဓုတပါပေါ၊

ဖျက်ဆီးအပ်သော မကောင်းမှုရှိ၏။

dhutapāpo,

there is evil that should be destroyed

892

သဗ္ဗဝါရိဖုဋောတိ၊

သဗ္ဗဝါရိဖုဋောဟူသည်ကား။

sabbavāriphuṭoti,

pervading prevention of all evil' means

893

သဗ္ဗေန၊

အလုံးစုံသော။

sabbena,

all kinds of

894

ပါပဝါရဏေန၊

မကောင်းမှုကို တားမြစ်သောအားဖြင့်။

pāpavāraṇena,

by preventing evil

895

ဖုဋော၊

နှံ့စေအပ်၏။

phuṭo,

it should be pervaded

896

ခုဒ္ဒကေပါဏေ သင်္ဃတံ အာပါဒေတီတိ၊

ခုဒ္ဒကေပါဏေသင်္ဃတံအာပါဒေတိဟူသည်ကား။

khuddakepāṇe saṅghataṃ āpādetīti,

killing small insects' means

897

ခုဒ္ဒကေ၊

ငယ်ကုန်သော။

khuddake,

small

898

ပါဏေ၊

ပိုးတို့ကို။

pāṇe,

insects

899

ဝဓံ၊

သတ်ခြင်းသို့။

vadhaṃ,

the state of killing

900

အာပါဒေတိ၊

ရောက်စေ၏။

āpādeti,

causes to reach

901

သော၊

ထိုနိဂဏ္ဌကြီးသည်။

so,

the elder naked ascetic

902

ပါဏံ၊

သတ္တဝါကို။

pāṇaṃ,

sentient being

903

ဧကိန္ဒြိယံ၊

တခုသော ဣန္ဒြေရှိ၏။

ekindriyaṃ,

has one life-faculty

904

ပါဏံ၊

သတ္တဝါသည်။

pāṇaṃ,

sentient being

905

ဒုဝိန္ဒြိယံ၊

နှစ်ခုသော ဣန္ဒြေရှိ၏။

duvindriyaṃ,

has two life-faculties

906

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

that

907

ပညပေတိ ကိရ၊

ပညတ်သတတ်။

paññapeti kira,

designates

908

ရုက္ခ ဒဏ္ဍက ပုရာဏ ပဏ္ဏသက္ခရ ကထလာနိပိ၊

သစ်ပင် လှံတံ ဟောင်းမြင်းသော သစ်ရွက် ကျောက်စရစ် အိုးခြမ်းတို့ကိုလည်း။

rukkha daṇḍaka purāṇa paṇṇasakkhara kathalānipi,

even to tree, spear, old leaves, pebbles and shards of earthen pot

909

ပါဏောတွေဝ၊

သတ္တဝါဟူ၍သာလျှင်။

pāṇotveva,

as sentient being

910

ပညပေတိ၊

ပညတ်၏။

paññapeti,

designates

911

တတ္တ၊

ထိုရေ၌။

tatta,

in the water

912

ခုဒ္ဒကံ၊

ငယ်သော။

khuddakaṃ,

tiny

913

ဥဒက ဗိန္ဒုံ၊

ရေပေါက်ကို။

udaka binduṃ,

a drop of water

914

ခုဒ္ဒကော၊

ငယ်သော။

khuddako,

small

915

ပါဏော၊

သတ္တဝါတည်း။

pāṇo,

is sentient being

916

မဟန္တံ၊

ကြီးသော။

mahantaṃ,

big

917

ဥဒက ဗိန္ဒုံ၊

ရေပေါက်ကို။

udaka binduṃ,

drop of water

918

မဟန္တော၊

ကြီးသော။

mahanto,

big

919

ပါဏော၊

သတ္တဝါတည်း။

pāṇo,

is sentient being

920

ဣတိ သညီ၊

ဤသို့အမှတ်ရှိသည်။

iti saññī,

having such perception

921

ဟောတိ၊

ဖြစ်၏။

hoti,

is

922

တံ၊

ထိုသို့အမှတ်ရှိသည်ကို။

taṃ,

to having such perception

923

သန္ဓာယ၊

ရည်၍။

sandhāya,

refering

924

ဧတံ ဝစနံ၊

ဤခုဒ္ဒကေပါဏေ သင်္ဃာတံအာပါဒေတိဟူသော စကားကို။

etaṃ vacanaṃ,

the word 'kills small insect'

925

ဝုတ္တံ၊

ဟောတော်မူအပ်၏။

vuttaṃ,

is said

926

ကိသ္မိံ ပညပေတီတိ၊

ကိသ္မိံ ပညပေတိဟူသည်ကား။

kismiṃ paññapetīti,

where designates? Means

927

ကတ္ထ၊

အဘယ်မည်သော အဘို့၌။

kattha,

in which portion

928

ကတရသ္မိံ ကောဋ္ဌာသေ၊

သုံးပါးကုန်သော ကာယဒဏ္ဍ ဝစီဒဏ္ဍ မနောဒဏ္ဍအဘို့တို့တွင် အဘယ်မည်သောအဘို့၌။

katarasmiṃ koṭṭhāse,

in which portion among bodily, verbal and mental punishments

929

ပညပေတိ၊

ပညက်သနည်း။

paññapeti,

designates?

930

မနောဒဏ္ဍသ္မိန္တိ၊

မနောဒဏ္ဍသ္မိံဟူသည်ကား။

manodaṇḍasminti,

in the mental punishment' means

931

ဘန္တေ၊

အရှင်ဘုရား။

bhante,

Sir/ venerable

932

မနောဒဏ္ဍ ကောဋ္ဌာသေ၊

မနောဒဏ္ဍဟုဆိုအပ်သော အဘို့၌။

manodaṇḍa koṭṭhāse,

in the portion of mental punishment

933

ပညပေတိ၊

ပညတ်၏။

paññapeti,

designates

934

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

that

935

အဝေါစ၊

ဆို၏။

avoca,

it is said

936

အယံ ပန ဥပါသကော၊

ဤဥပါလိ သူကြွယ်သည်ကား။

ayaṃ pana upāsako,

the householder Upāli

937

ဘဏန္တောဝ၊

မနောဒဏ္ဍသ္မိံဟူ၍ ပြောဆိုလျှောက်ထားစဉ်ပင်လျှင်။

bhaṇantova,

even when he replies as 'in the mental punishment'

938

သယမ္ပိ၊

မိမိဟုဆိုအပ်သော ဥပါလိသူကြွယ်သည်လည်း။

sayampi,

Upāli himself

939

သလ္လက္ခေသိ၊

မှတ်သားမိ၏။

sallakkhesi,

recognizes

940

ကိံ သလ္လက္ခေသိ၊

အဘယ်သို့ မှတ်သားမိသနည်းဟူမူကား။

kiṃ sallakkhesi,

how does he recognize?

941

အမှာကံ၊

ငါတို့၏။

amhākaṃ,

our

942

မဟာနိဂဏ္ဌော၊

နိဂဏ္ဌကြီးသည်။

mahānigaṇṭho,

the elder naked ascetic

943

အသဉ္စေတနိကံ၊

စေတနာမရှိသော။

asañcetanikaṃ,

lack of volition

944

ကမ္မံ၊

ကာယကံ ဝစီကံကို။

kammaṃ,

bodily and verbal actions

945

အပ္ပသာဝဇ္ဇံ၊

နည်းသောအပြစ်ရှိ၏ဟူ၍။

appasāvajjaṃ,

as having light offence/ sin

946

ပညပေတွာ၊

ပညတ်ပြီးလျက်။

paññapetvā,

having designated

947

သဉ္စေတနိကံ၊

စေတနာနှင့်တကွဖြစ်သော။

sañcetanikaṃ,

which happens with volition

948

ကမ္မံ၊

ကာယကံ ဝစီကံကို။

kammaṃ,

bodily and verbal actions

949

မဟာသာဝဇ္ဇန္တိ၊

ကြီးသောအပြစ်ရှိ၏ဟူ၍။

mahāsāvajjanti,

as having great offence/ sin

950

ပညပေတွာ၊

ပညတ်ပြီးလျက်။

paññapetvā,

having designated

951

စေတနံ၊

စေတနာကို။

cetanaṃ,

volition

952

မနောဒဏ္ဍောတိ၊

မနောဒဏ္ဍဟူ၍။

manodaṇḍoti,

as mental punishment

953

ပညပေတိ၊

ပညတ်ပြန်ဘိ၏။

paññapeti,

again designates

954

ဧတဿ၊

ဤနိဂဏ္ဌ၏။

etassa,

of the naked ascetic

955

ကထာ၊

စကားသည်။

kathā,

word

956

အနိယျာနိကာ၊

ဝဋ်မှ မထွက်မြောက်စေတတ်။

aniyyānikā,

does not tend to release from the cyclic suffering

957

ဘဂဝတော စ၊

မြတ်စွာဘုရား၏သာလျှင်။

bhagavato ca,

of the Blessed One alone

958

ကထာ၊

စကားသည်။

kathā,

speech/ word

959

နိယျာနိကာ၊

ဝဋ်မှထွက်မြောက်စေတတ်၏။

niyyānikā,

tends to release from the cyclic suffering

960

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

thus/ in this way

961

သလ္လက္ခေသိ၊

မှတ်သားမိ၏။

sallakkhesi,

recognizes

962

ဣဒ္ဓါတိ၊

ဣဒ္ဓါဟူသည်ကား။

iddhāti,

prosperous' means

963

သမိဒ္ဓါ၊

ပြည့်စုံကုန်၏။

samiddhā,

it is endowed with

964

ဖီတာတိ၊

ဖီတာဟူသည်ကား။

phītāti,

opulent' means

965

အဘိသမိဒ္ဓါ၊

အလွန်ပြည့်စုံကုန်၏။

abhisamiddhā,

very wealthy/ rich

966

သဗ္ဗဖါလိဖုလ္လာဝိယ၊

အလုံးစုံပွင့်လင်းသကဲ့သို့ ဖြစ်ကုန်၏။

sabbaphāliphullāviya,

it happens as if everything is in full bloom

967

အာကိဏ္ဏမနုဿာတိ၊

အာကိဏ္ဏမနုဿာဟူသည်ကား။

ākiṇṇamanussāti,

mixed with people' means

968

ဇနသမာကုလာ၊

အထူးထူးသော လူမျိုးတို့ ဖြင့် ပြွမ်းကုန်၏။

janasamākulā,

is overcrowded with variety of people

969

ပါဏာတိ၊

ပါဏာဟူသည်ကား။

pāṇāti,

beings' means

970

ဟတ္ထိ အဿာဒယော၊

ဆင် မြင်းအစရှိကုန်သော။

hatthi assādayo,

led by elephant and horse.

971

တိရစ္ဆာနဂတာစေဝ၊

တိရစ္ဆာန်တို့သည်လည်းကောင်း။

tiracchānagatāceva,

both animals

972

ဣတ္ထိ ပုရိသ ဒါရကာဒယော၊

မိန်းမကြီး ယောကျ်ားကြီး သူငယ်အစရှိကုန်သော။

itthi purisa dārakādayo,

led by woman, man and adult

973

မနုဿဇာတိကာ စ၊

လူမျိုးတို့သည်လည်းကောင်း။

manussajātikā ca,

and human beings

974

ပါဏာတိပါဏာ နာမ၊

ပါဏမည်ကုန်၏။

pāṇātipāṇā nāma,

are called as 'beings'.

975

ဧကံ မံသ ခလန္တိ၊

ဧကံမံသ ခလံဟူသည်ကား။

ekaṃ maṃsa khalanti,

a piece of meat' means

976

ဧကံ၊

တခုသော။

ekaṃ,

one

977

မံသရာသီ၊

အသားစုတည်း။

maṃsarāsī,

heap of flesh/meat

978

ပုဉ္ဇန္တိ၊

ပုဉ္ဇံဟူသောပုဒ်သည်။

puñjanti,

the term 'puñjaṃ'

979

တဿေဝ၊

ထိုခလံဟူသောပုဒ်၏သာလျှင်။

tasseva,

of the term 'khalaṃ' only

980

ဝေဝစနံ၊

ဝေဝုစ်ပရိယာယ် စကားလှယ်တည်း။

vevacanaṃ,

is a synonym

981

ဣဒ္ဓိမာတိ၊

ဣဒ္ဓိမာဟူသည်ကား။

iddhimāti,

powerful' means

982

အာနုဘာဝသမ္ပန္နော၊

ဝိဇ္ဇမိုရ် ယောကျ်ားတို့၏ တန်ခိုးအာနုဘော်နှင့် ပြည့်စုံသောသူတည်း။

ānubhāvasampanno,

one who is endowed with psychic power like a possessor of acience or magical power

983

စေတောဝသိပ္ပတ္တောတိ၊

စေတောဝသိပ္ပတ္တောဟူသည်ကား။

cetovasippattoti,

mastery of mind' means

984

စိတ္တေ၊

စိတ်၌။

citte,

in mind

985

ဝသီဘာဝပတ္တော၊

လေ့လာသည်၏ အဖြစ်သို့ရောက်၏။

vasībhāvapatto,

is reached the state of observation

986

ဘသ္မံ ကရိဿာမီတိ၊

ဘသ္မံ ကရိဿာမိဟူသည်ကား။

bhasmaṃ karissāmīti,

I will make ash' means

987

ဆာရိကံ၊

ပြာကို။

chārikaṃ,

ash

988

ကရိဿာမိ၊

ငါပြုအံ့။

karissāmi,

I will make

989

ကိဉှိ သောဘတိ ဧကာဆဝါ နာဠန္ဒာတိဣဒမ္ပိ၊

ကိဥှိသောဘတိ ဧကာဆဝါနာဠန္ဒဟူသော ဤစကားကိုလည်း။

kiñhi sobhati ekāchavā nāḷandātiidampi,

also 'the word 'how can nāḷandā be beautiful with a corpse?'

990

ဘဏန္တော၊

ပြောဆိုလျှောက်ထားသော။

bhaṇanto,

one who tells

991

သော ဂဟပတိ၊

ထိုဥပါလိသူကြွယ်သည်။

so gahapati,

the householder Upāli

992

ကာယ ပယောဂေန၊

ကာယ ပယောဂဖြင့်။

kāya payogena,

with bodily attempt

993

ပညာသမ္ပိ၊

ငါးကျိပ်လည်းဖြစ်ကုန်သော။

paññāsampi,

fifty

994

မနုဿာ၊

လူတို့သည်။

manussā,

people

995

ဧတံ နာဉ္ဇန္ဒံ၊

ဤနာဠန္ဒမြို့ကို။

etaṃ nāñjandaṃ,

to the city named Nalanda

996

ဧကံ၊

တခုသော။

ekaṃ,

one

997

မံသခလံ၊

အသားစုကို။

maṃsakhalaṃ,

piece of meat/ flesh

998

ကာတုံ၊

ပြုခြင်းငှါ။

kātuṃ,

to make

999

န သက္ကောန္တိ၊

မတတ်နိုင်ကုန်။

na sakkonti,

are not able

1000

ပန၊

မနောကံဖြင့် တတ်နိုင်သည်ကို ဆိုဦးအံ့။

pana,

to mention the mental ability

1001

ဣဒ္ဓိမာ၊

တန်ခိုးအာနုဘော်နှင့် ပြည့်စုံသော။

iddhimā,

who is endowed with psychic/magical power

1002

ဧကော၊

တယောက်သော ဝိဇ္ဇာဓိုရ်ယောကျ်ားသည်။

eko,

a possessor of psychic power

1003

ဧကေနေဝ၊

တကြိမ်သာလျှင်ဖြစ်သော။

ekeneva,

only one time

1004

မနောပဒေါသေန၊

အမျက်ထွက်သောစိတ်ဖြင့်။

manopadosena,

with angry mind

1005

ဘသ္မံ၊

ပြာကို။

bhasmaṃ,

ash

1006

ကာတုံ၊

ပြုခြင်းငှါ။

kātuṃ,

to make

1007

သမတ္ထော၊

စွမ်းနိုင်၏။

samattho,

is able

1008

အမှာကံ၊

ငါတို့၏။

amhākaṃ,

our

1009

မဟာနိဂဏ္ဌဿ၊

နိဂဏ္ဌကြီး၏။

mahānigaṇṭhassa,

of elder naked ascetic

1010

ကထာ၊

စကားသည်။

kathā,

word

1011

အနိယျာနိကာ၊

ဝဋ်မှ မထွက်မြောက်စေတတ်။

aniyyānikā,

does not tend to release from the cyclic suffering

1012

ဘဂဝတောဝ၊

မြတ်စွာဘုရား၏သာလျှင်။

bhagavatova,

only of the Blessed One

1013

ကထာ၊

စကားသည်။

kathā,

word

1014

နိယျာနိကာ၊

ဝဋ်မှထွက်မြောက်စေတတ်၏။

niyyānikā,

tends to release from the cyclic suffering

1015

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

that

1016

သလ္လက္ခေသိ၊

မှတ်ထင်အောက်မေ့တတ်၏။

sallakkhesi,

tends to percieve/ think

1017

အရညံအရညဘူတန္တိ၊

အရညံအရညဘူတံဟူသည်ကား။

araññaṃaraññabhūtanti,

forest, being a forest' means

1018

အဂါမကံ၊

ရွာမရှိသော။

agāmakaṃ,

without any village

1019

အရညမေဝ၊

တောသည်သာလျှင်။

araññameva,

only deep forest

1020

ဟုတွာ၊

ဖြစ်၍။

hutvā,

having been

1021

အရညံ၊

တောအတိသည်။

araññaṃ,

a deep forest

1022

ဇာတံ၊

ဖြစ်၏။

jātaṃ,

it happens, it is

1023

ဣသီနံ မနောပဒေါသေနာတိ၊

ဣသီနံ မနောပဒေါသေနဟူသည်ကား။

isīnaṃ manopadosenāti,

feeling angry in mind for hermits' means

1024

ဣသီနံ၊

ရသေ့တို့၏။

isīnaṃ,

of the hermits

1025

အတ္ထာယ၊

သာယာနှစ်သက်ခြင်း အလို့ငှါ။

atthāya,

for the benefit/ for the welfare

1026

ကတေန၊

နတ်တို့သည်ပြုအပ်သော။

katena,

made by celestial beings

1027

မနောပဒေါသေန၊

အမျက်ထွက်သောစိတ်ဖြင့်။

manopadosena,

with angry mind

1028

တံ မနောပဒေါသံ၊

ထိုရသေ့တို့အား စိတ်ဖြင့် အမျက်ထွက်သည်ကို။

taṃ manopadosaṃ,

feeling angry in mind for hermits

1029

အသဟမာနာဟိ၊

သည်းမခံနိုင်ကုန်သော။

asahamānāhi,

who could not bear in mind/ countrol

1030

ဒေဝတာဟိ၊

နတ်တို့သည်။

devatāhi,

by the celestial beings

1031

တာနိ ရဋ္ဌာနိ၊

ထိုတိုင်းကြီးတို့ကို။

tāni raṭṭhāni,

these states

1032

ဝိနာသိတာနိ၊

ဖျက်ဆီးအပ်ကုန်၏။

vināsitāni,

had been destroyed

1033

လောကိယာ ပန၊

လောကီဖြစ်သော လူတို့မှာမူကား။

lokiyā pana,

however, the worldly people

1034

ဣသယော၊

ရသေ့တို့သည်။

isayo,

hermits

1035

မနံ၊

စိတ်ကို။

manaṃ,

mind

1036

ပဒေါသေတွာ၊

ပျက်စေ၍။

padosetvā,

having annoyed

1037

ဝိနာသယိံသု၊

ဖျက်ဆီးကုန်၏။

vināsayiṃsu,

destroy

1038

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

that

1039

မညန္တိ၊

မှတ်ထင်ကုန်၏။

maññanti,

think

1040

တသ္မာ၊

ထို့ကြောင့်။

tasmā,

therefore

1041

ဣမသ္မိံ လောကဝါဒေ၊

ဤလူတို့၏ အယူဝါဒ၌။

imasmiṃ lokavāde,

in the worldly view

1042

ဌတွာဝ၊

တည်၍သာလျှင်။

ṭhatvāva,

having remained

1043

ဣဒံ ဝါဒါရောပနံ၊

ဤသို့သော အယူဝါဒကို တင်ခြင်းကို။

idaṃ vādāropanaṃ,

this kind of raising criticism (view)

1044

ကတံ၊

ပြုအပ်၏။

kataṃ,

has been made

1045

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

that

1046

ဝေဒိတဗ္ဗံ၊

သိအပ်၏။

veditabbaṃ,

it should be noted/known

1047

တတ္ထ၊

ထိုဣသီနံမနောပဒေါသေန အစရှိသောပါဌ်၌။

tattha,

in this sentence led by 'feeling angry in mind for the hermits'

1048

ဒဏ္ဍကိရညာဒီနံ၊

ဒဏ္ဍကီမင်းအစရှိသည်တို့၏ အယူဝါဒ၌။

daṇḍakiraññādīnaṃ,

in the view of the King Dandakī etc.,

1049

ဧဝံ၊

ဤသို့ဆိုလတ္တံ့သော နည်းဖြင့်။

evaṃ,

in the manner going to be said

1050

အရညဘူတဘာဝေါ၊

တောအတိ ဖြစ်သည်၏ အဖြစ်ကို။

araññabhūtabhāvo,

the state of being a deep forest alone

1051

ဇာနိတဗ္ဗော၊

သိအပ်၏။

jānitabbo,

should be known

1052

သရဘင်္ဂဗောဓိသတ္တဿ၊

သရဘင်္ဂဘုရားလောင်း၏။

sarabhaṅgabodhisattassa,

of the Sarabhaṅga, who is a Buddha-to-be

1053

အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ၊

အကြောင်း၏ဖြစ်ခြင်းကို။

aṭṭhuppatti,

biography

1054

တာဝ၊

ရှေးဦးစွာ။

tāva,

firstly

1055

ဝုစ္စတေ၊

ဆိုဦးအံ့။

vuccate,

it should be said

1056

သရဘင်္ဂ ဗောဓိသတ္တဿ၊

သရဘင်္ဂဘုရားလောင်းအား။

sarabhaṅga bodhisattassa,

for theSarabhaṅga Buddha-to-be

1057

ပရိဿာယ၊

ပရိသတ်သည်။

parissāya,

follower

1058

အတိဝေပုလ္လတံ၊

အလွန်ပြန့်ပြောသည်၏ အဖြစ်သို့။

ativepullataṃ,

to the state of fully developed

1059

ဂတာယ၊

ရောက်သည်ရှိသော်။

gatāya,

when it was reached

1060

မဟာသတ္တဿ၊

ဘုရားလောင်း၏။

mahāsattassa,

of the Bodhisatta (Buddha-to-be)

1061

အန္တေဝါသီ၊

တပည့်ဖြစ်သော။

antevāsī,

disciple

1062

ကိဝဝစ္ဆောနာမ၊

ကိသဝစ္ဆအမည်ရှိသော။

kivavacchonāma,

named Kisavaccha

1063

တာပသော၊

ရသေ့သည်။

tāpaso,

a hermit

1064

ဝိဝေကဝါသံ၊

ဆိတ်ငြိမ်စွာ နေခြင်းကို။

vivekavāsaṃ,

to live in solitude

1065

ပတ္ထယမာနော၊

တောင့်တသည်။

patthayamāno,

desiring

1066

ဟုတွာ၊

ဖြစ်၍။

hutvā,

having had

1067

ဂဏံ၊

အပေါင်းအဘော်ကို။

gaṇaṃ,

group

1068

ပဟာယ၊

ပယ်၍။

pahāya,

having abandoned

1069

ဂေါဓာဝရိတီရတော၊

ဂေါဓာဝရီမြစ်ကမ်းမှ။

godhāvaritīrato,

from the bank of river Godhāvarī

1070

နာတိဒူရေ၊

မဝေးလွန်းသော။

nātidūre,

not too far

1071

ကလိင်္ဂရဋ္ဌေ၊

ကလိင်္ဂတိုင်း၌။

kaliṅgaraṭṭhe,

in the state named Kalinga

1072

ဒဏ္ဍကိရညော၊

ဒဏ္ဍကီမင်း၏။

daṇḍakirañño,

of the king Dandaki

1073

ကုမ္ဘပုရံနာမ၊

ကုမ္ဘပုရအမည်ရှိသော။

kumbhapuraṃnāma,

named Kumbhapura

1074

နဂရံ၊

မြို့ကို။

nagaraṃ,

a city

1075

ဥပနိဿာယ၊

အမှီပြု၍။

upanissāya,

depending on

1076

ရာဇုယျာနေ၊

မင်း၏ဥယျာဉ်၌။

rājuyyāne,

in the royal park

1077

ဝိဝေကံ၊

ဆိတ်ငြိမ်စွာနေခြင်းကို။

vivekaṃ,

living in solitude

1078

အနုဗြူဟယမာနော၊

ပွားစေသည်။

anubrūhayamāno,

developing

1079

ဟုတွာ၊

ဖြစ်၍။

hutvā,

having been

1080

ဝိဟရတိ၊

နေ၏။

viharati,

lives

1081

တဿ၊

ထိုကိသဝစ္ဆရသေ့အား။

tassa,

for the hermit named Kisavaccha

1082

သေနာပတိ၊

စစ်သူကြီးသည်။

senāpati,

the general

1083

ဥပဋ္ဌာကော၊

အလုပ်အကျွေးသည်။

upaṭṭhāko,

an attendent

1084

ဟောတိ၊

ဖြစ်၏။

hoti,

is

1085

တဒါ စ၊

ထိုအခါ၌လည်း။

tadā ca,

even at that time

1086

ဧကာ၊

တယောက်သော။

ekā,

one

1087

ဂဏိကာ၊

ပြည်တန်ဆာမသည်။

gaṇikā,

prostitude

1088

ရထံ၊

ရထားကို။

rathaṃ,

a chariot

1089

အဘိရုဟိတွာ၊

တက်စီး၍။

abhiruhitvā,

having embarked on

1090

ပဉ္စမာတုဂေါမသတပရိဝါရာ၊

ငါးရာသော မာတုဂါမအခြံအရံရှိသည်ဖြစ်၍။

pañcamātugomasataparivārā,

having surrounded by five hundred ladies

1091

နဂရံ၊

မြို့ကို။

nagaraṃ,

the city

1092

ဥပသောဘယမာနာ၊

တင့်တယ်စေသည်ဖြစ်၍။

upasobhayamānā,

glorifying/ beautifying

1093

ဝိစရတိ၊

သွားလာ၏။

vicarati,

wanders/ roams

1094

မဟာဇနော၊

လူများ အပေါင်းသည်။

mahājano,

the multitude of people

1095

တမေဝ၊

ထိုပြည်တန်ဆာမကိုသာလျှင်။

tameva,

to the prostitude only

1096

သြလောကယမာနော၊

ကြည့်ရှုကြသည်။

sralokayamāno,

looking at

1097

ဟုတွာ၊

ဖြစ်၍။

hutvā,

having been

1098

ပရိဝါရေတွာ၊

ခြံရံ၍။

parivāretvā,

having surrounded

1099

ဝိစရတိ၊

သွားလာ၏။

vicarati,

wanders

1100

နဂရဝိထိယော၊

မြို့ခရီးတို့သည်။

nagaravithiyo,

the roads of the city

1101

နပ္ပဟောန္တိ၊

မဆန့်ကုန်။

nappahonti,

were overcrowded/ were not sufficient

1102

ရာဇာ၊

ဒဏ္ဍကီမင်းသည်။

rājā,

the king Dandakī

1103

ဝါတပါနံ၊

လေသောက်တံခါးကို။

vātapānaṃ,

window

1104

ဝိဝရိတွာ၊

ဖွင့်၍။

vivaritvā,

opening/ having opened

1105

ဌိတော၊

ရပ်လျက်။

ṭhito,

standing

1106

တံ၊

ထိုပြည်တန်ဆာမကို။

taṃ,

the prostitute

1107

ဒိတွာ၊

မြင်၍။

ditvā,

having seen

1108

ဧသာ၊

ဤမိန်းမကား။

esā,

the woman

1109

ကာ၊

အဘယ်မိန်းမနည်း။

kā,

who is she?

1110

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

that

1111

ပုစ္ဆိ၊

မေး၏။

pucchi,

asked

1112

ဒေဝ၊

အရှင်မင်းကြီး။

deva,

Your Majesty!

1113

တုမှာကံ၊

အရှင်မင်းမြတ်တို့၏။

tumhākaṃ,

of your majesties

1114

နဂရသောဘီနီ၊

ပြည်တန်ဆာမပါတည်း။

nagarasobhīnī,

is prostitute

1115

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

that

1116

အဝေါစ၊

သံတော်ဦးတင်၏။

avoca,

reported

1117

သော၊

ထိုဒဏ္ဍကီမင်းသည်။

so,

the king Dandakī

1118

ဥဿုယျမာနော၊

ငြူစူသည်ဖြစ်၍။

ussuyyamāno,

being jealous

1119

ဧတာယ သောဘိနိယာ၊

ဤပြည်တန်ဆာမဖြင့်။

etāya sobhiniyā,

with this prostitute

1120

ကိံ၊

အဘယ်မှာ။

kiṃ,

how

1121

နဂရံ၊

မြို့သည်။

nagaraṃ,

the city

1122

သောဘိဿတိ၊

တင့်တယ်လတ္တံ့နည်း။

sobhissati,

will be beautiful/ glorified

1123

ဣတိ၊

ဤသို့။

iti,

that

1124

ဝတွာ၊

ဆို၍။

vatvā,

having said

1125

တံ၊

ထိုပြည်တန်ဆာမကို။

taṃ,

the prostitute

1126

ဌာနန္တရံ၊

အရာအထူးကို။

ṭhānantaraṃ,

the position she was given

1127

အစ္ဆိန္နာပေသိ၊

ဖြတ်စေ၏။

acchinnāpesi,

order to remove/ dismiss/ cut from

1128

သာ၊

ထိုပြည်တန်ဆာမသည်။

sā,

the prostitute

1129

တတော၊

ထိုအရာကို နှုတ်သိမ်းသောအခါမှ။

tato,

from the time she was dismissed from the post

1130

ပဋ္ဌာယ၊

စ၍။

paṭṭhāya,

beginning

1131

ကိဉ္စိ၊

တစုံတယောက်သောသူနှင့်။